Moje podwórko – wspomnienia z dzieciństwa w Łodzi
Od urodzenia mieszkałam na pierwszym piętrze w czynszowej kamienicy przy ul. Sienkiewicza niedaleko obecnej ul. Tuwima – dawniej ul. Przejazd. Mieszkanie miało dwa olbrzymie pokoje – jeden od frontu z balkonem, a drugi z ukośnym oknem na podwórko. Między nimi były rozsuwane drzwi i dzięki temu kiedy dostałam na gwiazdkę rower mogłam nim jeździć po mieszkaniu. Podwórko miało częściowo wybrukowaną część i jazda tam nie była przyjemna.
Część podwórka, którą było widać przez okno drugiego pokoju nie była ciekawa. Przyjeżdżały tam konne wozy i woźnice wysypywali węgiel. W mojej rodzinie chyba ten woźnica przynosił węgiel do nas do mieszkania i wsypywał do wielkiej, drewnianej skrzyni wciśniętej w koniec długiego korytarza biegnącego od pokoi do kuchni. W tej skrzyni było też oddzielone miejsce na kartofle, które inny człowiek przywoził jesienią wozem i wnosił na górę. Tych panów widziałam tylko kilka razy w życiu, bo w ciągu dnia. chodziłam do przedszkola lub szkoły. Ale konne wozy widziałam często wychodząc na balkon. A to dlatego, że na przeciwko naszego domu była kuźnia. I to było dla mnie ciekawe, bo coś się tam działo. Ale już w latach 60-tych w miejscu kuźni powstał warsztat samochodowy i to już nie było dla mnie ciekawe. Tylko 1-go maja kiedy ulicą przejeżdżał Wyścig Pokoju było na co patrzeć z balkonu. Było wesoło i kolorowo.
Niedaleko był park im. Sienkiewicza i elegancki budynek szkoły. Do parku chodziłam z tatą – zimą zjeżdżałam na sankach z górek, które jak się potem dowiedziałam, były schronami przeciwlotniczymi. Widziałam tam zamurowane wejścia, ale dla mnie były tylko przeszkodą w zjeżdżaniu. Natomiast latem było ślicznie – kwitły kwiaty, bawiłam się na drabinkach, było dużo kwitnących drzew i krzewów.
Tata pokazywał mi budynek szkoły, czasem były otwarte drzwi i widziałam eleganckie marmurowe schody. Tata mówił, że to będzie moja szkoła. Lecz gdy przyszedł czas zapisu to okazało się, że moja rejonowa szkoła znajduje się na ul. Składowej, w starej kamienicy na piętrze ( dziś już tego budynku nie ma). Poszłam tam z mamą i byłam przerażona – skrzypiące drewniane schody, zapach stęchlizny, odrapane drzwi. Okropność! Na szczęście dzięki jakimś znajomościom taty zaczęłam się uczyć w pięknym budynku III TPD i Liceum Ogólnokształcącego przy parku Sienkiewicza i tam spędziłam 11 lat.
Wracam na podwórko. Widok z okna nie był fajny, ale za oficynami znajdował się teren do zabawy. Rosło tam kilka drzew i krzaki oddzielały go od kolejnego podwórka. I tam bawiliśmy się w klasy, chowanego lub po prostu biegaliśmy szukając dziś nie wiem czego.
To oddzielenie miało swoje uzasadnienie gdyż za krzakami była szkoła dla głuchoniemych. Często zdarzało się, że kilku z nich, zdecydowanie starszych ode mnie, przychodziło do mojego budynku, siadali na półpiętrze w wygodnym wykuszu, pili wino, palili papierosy i rozmawiali. Kiedy wracałam ze szkoły musiałam koło nich przechodzić – dla mnie było to straszne przeżycie. Nigdy mnie nie zaczepili, ale machanie rękoma i wydawane przez nich gardłowe dźwięki były okropne. Mój tata palił papierosy i często po południu wysyłał mnie do kiosku na rogu ulicy po Sporty lub Giewonty i oranżadę. Znów musiałam przechodzić koło nich – nie lubiłam tego okropnie, ale tacie nic nie mówiłam.
Moi rodzice dbali o moją kondycję i gdy poszłam do szkoły to zapisali mnie na basen, który mieścił się przy ul. Moniuszki (obecny budynek IMKI). Chodziłam tam sama, bo to niedaleko domu. Wtedy miałam warkocze, a suszarek nie było. Zawsze po pływaniu, mimo noszenia czepka, miałam mokre włosy i jak zimą przychodziłam do domu to moje warkoczyki były dwoma soplami lodu. Siadałam przy piecu i tak suszyłam włosy. Jak je suszyłam kiedy już nie paliło się w piecu – nie pamiętam, pewnie ręcznikiem.
Mam młodszą o 7 lat siostrę. Moja siostra chodziła do tego samego przedszkola na ul. Małachowskiego – tego samego do którego ja chodziłam. To było dość daleko od naszego domu. Zazwyczaj siostrę odbierał z przedszkola mój tata, ale zdarzało się, że wysyłał mnie. Miałam wtedy 12 – 13 lat. Byłam bardzo dumna, że jestem na tyle dorosła aby jechać sama tramwajem (nr 9 po ul. Przejazd) aż do przejazdu kolejowego na ul. Kopcińskiego ( wówczas jednopoziomowego), a potem szłam przez park. Zabierałam siostrę i wracałyśmy tą samą drogą. Dzisiaj to nie do pomyślenia!
Mam jeszcze jedno miłe wspomnienie. Moja mama nie lubiła gotować więc w niedzielę chodziliśmy na obiady do restauracji Halka przy ul. Moniuszki. Tam braliśmy zawsze bulion z pasztecikiem i smażoną wątróbkę z kartoflami – taki był rytuał.
Łódź lat 50-tych była szara i zadymiona, ale ja nie zwracałam wtedy na to uwagi – dla mnie jako dziecka to było normalne. Dopiero w latach 70-tych Łódź zaczęła się zmieniać i to na szczęście trwa do dziś.
Basia 1949