Jarzębina czerwona, Que serasera.
Lata pięćdziesiąte, początek sześćdziesiątych.,, Jarzębina czerwona”, „Que sera sera” – te piosenki zawsze kojarzą mi się z dzieciństwem. Widzę pokój pełen rozśpiewanych ludzi – to rodzice oraz ich znajomi z dziećmi, których traktowaliśmy jak bliską rodzinę.
Niedzielne popołudnia to był czas spotkań towarzyskich, wspólne biesiadowanie i śpiewanie. Do dziś brzmią mi w uszach słowa piosenek : ,,Jarzębina czerwona”, „Que sera, sera”, w śpiewaniu których widoczna była nuta tęsknoty, melancholii i wspomnień za latami spędzonymi na wschodzie i nadzieja na lepsze jutro. Patrząc z miłością sobie w oczy nuciliśmy: ,,Zabrałaś serce moje” czy ,,Gdybym miał gitarę”. Były też bardziej frywolne piosenki, kiedy to, trzymając się za ręce, towarzystwo kołysało się przy stole i śpiewało: ,,Szła dzieweczka do laseczka,,, ,,Głęboka studzienka,, , ,,Wszystkie rybki śpią w jeziorze,,, ,,Złoty pierścionek,,. Mój ojciec śpiewał męskim altem, mama z ciocią miały głosy bliskie sopranowi i wspólnie z pozostałymi tworzyli niesamowity chór. Ludzie często przystawali przy oknie, gdy słyszeli ich śpiew- ( mieszkaliśmy na parterze przy ulicy). Piękny wysoki głos ojca przyciągał uwagę też w kościele, kiedy to śpiewał kolędy ;,,Gdy się Chrystus rodzi” i nikt mu nie potrafił dorównać w wysokich tonach. Bawiliśmy się , śpiewając podczas niedzielnych wycieczek do parku na Zdrowiu, gdzie wszyscy na kocach rozkładali prowiant i wspólnie biesiadowali. Spotkania przetrwały aż do lat 90-tych i mimo że były to już osoby wiekowe uwielbiali dalej wspólnie śpiewać.
Rodzice i ich znajomi, przyjaciele przyjechali do Łodzi za pracą i mieszkaniem. Większość pochodziła z kresów wschodnich, podobnie jak mój ojciec, który urodził się niedaleko Wilna. Najpierw uciekał z domu przed sowietami, a później przed Niemcami. W ramach przesiedleń trafił wraz z rodzicami do Łodzi. Mama pochodziła z wioski położonej na wschód od Warszawy, a ściągnął ją do Łodzi starszy brat, który po wojnie znalazł pracę w naszym mieście. Pani Wandzia przeżyła Syberię, gdzie jako nastolatka wraz z rodziną została wywieziona przez Rosjan, a po wojnie jako repatrianci przyjechali do Łodzi. Pan Janek pochodził spod Gdańska i powojenne losy skierowały go w nasze strony. Inni pochodzili z okolic Wilna, Mińska, a jako Polacy musieli opuścić swoje domy i majątki.
Wszystkich tych ludzi los doświadczył i przywiódł do miasta , które dawało nadzieję na lepsze jutro. Stolarz, szwaczka, ślusarz, krawcowa znaleźli pracę w łódzkich fabrykach, prywatnych firmach. Praca ciężka, bo pracowali 6 dni w tygodniu, często na akord.
Mojego ojca praktycznie nie widziałam – wychodził rano do stolarni, a wracał wieczorem. W domu wszystkim zajmowała się mama. Szyła nam ubrania, robiła na drutach, naprawiała korki, wychodziła na spacery, gotowała i sprzątała. Wygodą było dostarczanie mleka w butelkach pod drzwi mieszkania. Najbardziej męczące było pranie pościeli. Pralka Frania z wyżymaczką to był luksus. Kobiety w tamtych czasach musiały być zaradne. Były to czasy paczek z Ameryki. Pamiętam mamę, która uszyła sobie na zabawę sylwestrową piękną sukienkę z amerykańskiej czarnej tafty w czerwone grochy. My byłyśmy zachwycone bawełnianymi rajstopami, bo nie musiałyśmy nosić bawełnianych pończoch, które ciągle opadały.
Soboty oczywiście kojarzą mi się z kąpielą w dużej balii i słuchowiskiem radiowym pt. Matysiakowie oraz ojcem, który słuchał Wolnej Europy. Musiał cały czas kręcić pokrętłem, aby znaleźć odpowiednie fale, bo audycja była w tych czasach zagłuszana (magiczne zielone oczko musiało być otwarte).
Dzieci nie miały za dużo zabawek i może to powodowało, że wyobraźnia była nadzwyczaj rozwinięta. Pamiętam chłopaków ścigających się po chodnikach z fajerkami i pogrzebaczami. Szpule i szpulki z pobliskiej fabryki pasmanteryjnej służyły jako klocki. Pobliski skwerek to był plac zabaw – kreda, sznurek, szmaciane lalki. Podglądaliśmy pracujące maszyny w fabryce i pracę w maglu.
Taka była codzienność.
Przychodziła niedziela i było święto. Rano obowiązkowa msza, a potem trafiał nam się poranek w letnim kinie. Zimą sanki w Parku Poniatowskiego. Gdy robiło się cieplej, towarzystwo przenosiło się na Zdrowie. Starsi biesiadowali, a my mieliśmy dobrą zabawę, skacząc przez kanały z jednej strony na drugą. Woda w kanałach płynęła kolorowa, w zależności od tego, co aktualnie farbowano w pobliskich fabrykach.
Ulica Krakowska wybrukowana była kamieniami, a na okolicznych łąkach wypasano krowy. Dalej, od ulicy Krańcowej zaczynał się teren poligonu wojskowego. Pamiętam pustynny pejzaż i okopy, do których się chowaliśmy. Ten teren, pamiętam, wykorzystano podczas kręcenia filmu pt. „ O dwóch takich ,co ukradli księżyc”. Ulicą Krańcową przemieszczały się na Złotno tabory cygańskie, a gospodynie pobliskich domów krzyczały, by chować drób przed Cyganami. Później bardzo dużo rodzin romskich osiedliło się na stałe na Złotnie. Przy poligonie był staw zwany potocznie Majorką. Większości z naszych rodzin nie stać było na wyjazd wakacyjny i zażywały kąpieli w stawie pełnym pijawek .
Każdy radził sobie, jak mógł. Generalnie ludzie pracowali i cieszyli się, że nie ma wojny. Pamiętam czas, kiedy nastąpił konflikt amerykańsko -kubański. Moja Mama zaczęła suszyć chleb i w formie sucharów chowała do płóciennych woreczków. Rodzice kupowali konserwy i wekowali żywność. Byli przerażeni, że znowu może wybuchnąć wojna. Na szczęście konflikt zażegnano i wszyscy odetchnęli.
Lata dzieciństwa były dla nas dzieciaków szczęśliwe, a to dzięki rodzicom i ich znajomym , którzy mimo ciężkiego życia umieli się cieszyć codziennym dniem.
Ewa 1954


