Jadą wozy konne …

Noc, wszyscy śpią. Nagle stukot końskich kopyt, krzyki. Wszyscy wstają, wychodzą kupować słomę, ziemniaki i kapustę .

W Łodzi w latach 50 większość łóżek miała sienniki. Były szyte z grubego lnianego płótna

w kolorze beżowym. Na środku był otwór zszywany grubą igłą, zwaną groszówką .

Ciepły sierpniowy ranek, ludzie wynoszą sienniki, wymieniają starą roczną słomę na świeżą .Kobiety zaszywają otwory, oczywiście plotkując o jakości i czystości wynoszonych płóciennych worów. Sienniki są grube puchate, pachnące – będzie się wygodnie spało. Młodzi chłopcy wywożą taczkami starą słomę na wolny od zabudowań teren. Stara słoma leżała do wieczora, kiedy to chłopcy podpalali kopiec. Wszyscy wpatrywali się w ogień, a chłopcy popisywali się odwagą i sprawnością, skacząc przez płomienie. Jest to zapamiętany przeze mnie obrazek z Bałut, z ulicy Kochanowskiego. Musiały to być lata 1657-1960.

Przy tej ulicy stał jeden ogromny, piętrowy, wielorodzinny budynek- taka drewniana ,,kamienica’’. Obok były domy murowane i prywatne – parterowe.

Na ulicy stała studnia, z której wszyscy czerpali wodę . Rynsztoki były zawsze pełne pomyj. Jedynie po ulewach płynęła ulicami czysta woda, wtedy ojcowie z dziećmi puszczali w rynsztokach papierowe łódeczki.

Październik, trzecia nad ranem, na podwórkach rozlegają się okrzyki: ,,amerykany, amerykany,,, ,,bryza,,, żółte, kartofle„.W oknach zapalają się światła. Wszyscy wstają, szybko się ubierają , zbiegają na podwórko. Kobiety oceniają barwę przekrojonych kartofli, targują cenę, mężczyźni znoszą do piwnicy worki . Handel odbywa się sprawnie, przed świtem wszyscy mają zapas na zimę .Wozy odjeżdżają .

W piwnicach stały drewniane skrzynie zamykane na kłódki. Nie pamiętam, żeby ktoś ukradł sąsiadowi ziemniaki lub włamał się do skrzyni.

W listopadzie już były przymrozki i czasem padał śnieg. Nad ranem znów na podwórka wjeżdżają wozy. Słychać okrzyki: ,,cukrowa biała, kapusta ,kapusta cukrowa’’. Obrazek się powtarza, kapusta zostaje wniesiona do mieszkań. Wozy i konie znikają. Tym razem spektakl trwa dalej. Okrzyki: ,,hebel , hebel, cienko hebluję„. Wybrani mężczyźni z wystającą ponad głowę deską zawieszoną na plecach, pojawiają się w mieszkaniach .Babcia zdejmuje z półki w korytarzu metalową wannę i zaczyna się heblowanie.

Rozdrobniona kapusta znoszona jest do beczek w komórkach. Kobiety udzielają sobie rad jak najlepiej kisić. Dzieci z zaciekawieniem patrzą i zjadają wycięte głąby. ,,Są zdrowe, maja witaminę c, motylice pozdychają” – pokrzykuje babcia.

Zapasy na zimę robili wszyscy. Nie było innej możliwości wyżywienia rodziny.

Nikt nie pytał o paragon, podatek od handlu, itp.

Wyżywienie w mieście było urozmaicane produktami przywożonymi przez ,,baby”, które wysiadały rano z podmiejskich pociągów okryte dużymi chustami .Dźwigały dwa wiklinowe kosze i tłumok na plecach, dźwigały skarby. Każda rodzina miała swoją ,,babę”. Wiedzieliśmy, w który dzień przyjdzie, można było zamówić określone produkty.

Zaopatrywaliśmy się w mleko od krowy, żółtą, tłustą śmietanę, jajka prosto od kury. Najważniejsze jednak było mięso: schab, od szynki, cielęcina. Najdroższa była kulka z kością, czyli udziec cielęcy. Pamiętam, że dla chorej siostry babcia zamówiła gołębia na rosołek. Przywożono też zabite oskubane kury, koguty, kaczki, gęsi. Na zamówienie dostarczano móżdżki, wątroby, kaszanki, kiełbasę oraz zakwaszoną octem krew z kaczki na smaczną czerninę. ,,Baby” sprzedały wszystko, robiły zakupy produktów przemysłowych i wracały do domu. Ten handel trwał również przed wojną .

Puste sklepy z drogimi produktami nie zaspokajały popytu. Później więcej osób miało samochody i sami robili zaopatrzenie na wsi .,,Baby” znikały, a kobiety stawały w kolejce u rzeźnika ,,za mięsem i kiełbasą’’.

Na początku stało się od 5 rano do otwarcia sklepu, potem do przyjazdu samochodu z zaopatrzeniem .Pierwsze 20 osób mogło kupić lepsze, droższe mięso nawet szynkę. Reszta zadowalała się tym, co zostało . Zmniejszająca się ilość towarów zmusiła władzę do wprowadzenia kartek. Kolejki się wydłużyły. Staliśmy od 22 wieczorem do rana. Szczególnie ciężko było przed świętami Bożego Narodzenia i Wielkanocy.

Pamiętam grudniowe przemówienia Gomułki- ,, Płyną statki z cytrusami dla polskich dzieci, towarzysze z Kuby przysyłają pomarańcze i cytryny. Każda robotnica dostanie po kilogramie cytryn i kilogramie pomarańczy”. Znaczenie słowa ,,dostanie” to stanie w kolejce i po kilku godzinach zakup. Banany i mandarynki zjawiły się dopiero za rządów Gierka.

W tych czasach można było pojechać do NRD i przywieźć luksusowe produkty jak czekolada, guma do żucia, cytrusy, migdały. Powstały małe prywatne sklepiki, w których sprzedawano towary z Niemiec, z Węgier, Austrii.

Urszula 1954

Podobne wpisy