Artystyczna Łódź

Do miasta Łodzi płyną łodzie z ludźmi i ich marzeniami, nadziejami, pełni zapału twórczego, myśli o sukcesie, wzbogaceniu się, chęci ubarwienia miasta nowym kolorytem – miasta wędrówki „za chlebem”.

Jednymi z nich byli moi rodzice. Przybyli z Bydgoszczy w 1952 roku. Tata podjął pracę w biurze. Mama udała się na egzamin do teatru, łódzkiej „Operetki”, która w tym czasie poszukiwała tancerzy. Taka decyzja podyktowana była miłością do tańca. Przygoda z tańcem rozpoczęła się już w Bydgoszczy. Mama utworzyła amatorski zespół taneczny w liceum ekonomicznym, do którego uczęszczała. Jednocześnie uczyła się w konserwatorium muzycznym gry na fortepianie. Prowadząc zespół taneczny, była jego choreografem, akompaniatorem i tancerką. Zespół występował z powodzeniem na licznych uroczystościach, zarówno w szkole jak i poza szkołą. Zdała egzamin do „Operetki”, obecnie Teatru Muzycznego . W teatrze mama pracowała do emerytury. Babcia moja była przeszczęśliwa, że córka została artystką. Interesowała się sztuką, a zwłaszcza tańcem, co powodowało rozbudzanie zainteresowań tą dziedziną u następnych pokoleń. Wszyscy chcieliśmy być blisko teatru. W Łodzi powstawały liczne obiekty kultury, sztuki, nauki i sportu, w których znajdowali pracę wszyscy przybysze do miasta Łodzi.

Teraz „Ja”. Byłam wychowywana przez dziadka i babcię, więc podzieliłam los mamy. W wieku 4 lat zanurzyłam się w arkana trudnej sztuki tańca w Klubie Energetyka w Bydgoszczy. Energetyka bydgoska miała pod swoją pieczą dziecięcy zespół taneczny oraz zespół tańca ludowego „Kujawy”. W tym miejscu poznałam salę baletową i „smak sceny”. W wieku 7 lat na stałe zamieszkałam w Łodzi.

Rozpoczęłam naukę w Szkole Podstawowej nr 10 im. Wł. Broniewskiego, tu też nie ominęła mnie scena. Mama oprócz teatru pracowała w szkołach, prowadząc zespoły taneczne. Zajęcia odbywały się po lekcjach, ciesząc się ogromnym powodzeniem. W tamtym czasie dzieci i młodzież garnęła się do nauki w różnych dziedzinach artystycznych. Nagrodą za trud ponoszony na próbach były występy na akademiach szkolnych, uroczystościach poza szkołą w łódzkich parkach, konkursach tanecznych lokalnie i poza Łodzią. Zespoły mamy „miały branie”, zdobywały liczne nagrody w konkursach tanecznych. Dyrektorzy szkół zadowoleni, rodzice oglądający swoje pociechy na scenie dumni, a w zakamarkach dusz cicha nadzieja na szkołę baletową w Łodzi (oczywiście nie wszyscy).

I tu moja tajemnica – nie byłam entuzjastycznie nastawiona do tańca, po prostu „byłam na nie”. Mój upór został można powiedzieć w niepedagogiczny sposób przełamany. Podziałało, a taniec stał się moją pasją, która trwa do dziś. Znów stanęłam na scenie, tym razem w szkole. Trafiłam w „dziesiątkę” – uczyłam się pod bacznym okiem mamy. Babcia też była zadowolona, że wnuczka tańczy.

Miasto ogarnęło mnie innymi barwami i dźwiękami. Z leśnych połaci zieleni, ciszy, plusku fal rzeki Brdy i Wisły przytłoczył mnie moloch fabryk włókienniczych, kolor czerwieni cegieł, za których wydobywał się rytmiczny huk pracujących maszyn. Obok strzeliste kominy z wydobywającymi się z nich czarnymi smugami dymu przesłaniającymi szarością błękitne niebo i promienie słoneczne.

W cieniu fabrycznej architektury powstawały inne budowle nadające niepowtarzalny, unikalny klimat miastu. Pałace fabrykantów konkurujące ze sobą w swojej okazałości, niepowtarzalności, dzielnice mieszkalne dla robotników fabryk, z pełną zabudową socjalną, taką jak: szkoły, szpitale, żłobki, przedszkola, sklepy, banki, obiekty sakralne. Spomiędzy fabryk wyłaniały się: teatry, kina, filharmonia, wytwórnia filmów fabularnych, wytwórnia filmów dokumentalnych, oświatowych oraz „Semafor” wyższe szkoły: uniwersytety i politechnika, wyższe uczelnie artystyczne oraz znana na całym świecie „łódzka filmówka”. Miejsce takie musiało przyciągać zdolną, żądną sławy młodzież. Łódź bogaciła się w myśl twórczą i sprawczą, budując, upiększając kolorami w rytmie maszyn tkackich siłę i niepowtarzalny klimat dwóch przeciwstawnych światów.

Przy fabrykach włókienniczych tworzyły się amatorskie zespoły tańca ludowego. W 1947 roku przy Zakładach Włókienniczych im. Harnama, powstał amatorski zespół tańca ludowego, w którym pierwszymi tancerzami byli pracownicy zakładu. Zespół rozwijał swoje skrzydła, pozyskując zdolne dzieci i młodzież. „Harnam”, to zespół pokoleniowy, dbający o swoich podopiecznych, we wszystkich aspektach ich życia. Zespół zdobywał laury na całym świecie, krzewiąc polską kulturę. Pierwsi tancerze tego zespołu stworzyli zawodowy zespół tańca ludowego „Mazowsze” w Warszawie. „Mazowsze” popłynęło w świat, również propagując piękno kraju nad Wisłą. „Harnam” nieprzerwanie zasilał szeregi zespołu „Mazowsze” dobrze wyszkolonymi tancerzami.

Czas na Pałac Młodzieży i przyległy do niego Teatr Rozmaitości przy ulicy Moniuszki 4a. Miejsce stwarzało ogromne możliwości kształcenia dzieci i młodzieży w różnych kierunkach sztuki i sportu. Tu rodziły się przyszłe sławy scen polskich i sportu. Było tu prawie wszystko: basen, sale gimnastyczne do nauki walk wschodu, szermierki, koszykówki, siatkówki, gimnastyki artystycznej. Pracownie artystyczne: malarstwa, ceramiki, rzeźby, modelarstwa, fotografii, gry na instrumentach, nauki śpiewu. Powstawały też zespoły muzyczne i chóralne. Była biblioteka, czytelnia, nauka języków obcych, pracownia krawiecka szyjąca kostiumy na występy dla wszystkich członków zespołów pałacu. Działał tu harcerski zespół śpiewający i tańczący „Krajki”, który swoimi występami oczarowywał publiczność. Do zespołu tego uczęszczała moja córka, pobierając pierwsze lekcje śpiewu i tańca.

Najważniejsza była sala baletowa. Wiele się tam działo: taniec klasyczny, ludowy i nowoczesny. Uwagę skupiał taniec nowoczesny, gdyż były to jego początki. Odbywała się też nauka tańców świata i innych form wyrazu artystycznego. Takie kierunki tańca zapoczątkowała i realizowała moja mama. Sala baletowa była oblegana – istny tłok. Ja zostałam asystentką i dalej tańczyłam pod okiem mamy. Taki był los dziecka tancerki i choreografa.

Uczniowie Pałacu Młodzieży, co tydzień przedstawiali swoje nowe umiejętności na deskach Teatru Rozmaitości. Widownia zapełniała się po brzegi. Na deskach tego teatru występowały sławy polskiej sceny i estrady muzycznej, między innymi: Cz. Niemen,W. Młynarski, I. Dziedzic, J. Połomski, Czerwone Gitary, Skaldowie, Trubadurzy, No To Co, Andrzej i Eliza, grecki Zespół „Helen” i tak można wymieniać jeszcze długo. Tym sposobem za kulisami poznałam wiele sław i ciekawych osobowości, ponieważ najpierw występowaliśmy „My”-Pałac Młodzieży, a po nas na scenę wchodziły sławy świata artystycznego. Na tej samej ulicy, w pobliżu znajdowała się słynna kawiarenka „Honoratka”, w której spotykała się cała śmietanka artystyczna na plotki, relaks i oderwanie się od pracy twórczej. Ja wstępowałam do kawiarenki na serwowany w niej pyszny jabłecznik i przy okazji nastawiałam „ucha”, wyłapując ciekawostki i plotki artystycznego środowiska.

Teraz ulica Piotrkowska 77 – miejsce spotkań studentów. Działał i tworzył, w tym miejscu studencki Teatr 77. Odbywały się liczne spotkania towarzyskie, taneczne, po prostu dobra zabawa odrywająca od dnia codziennego i trudów nauki. Obok Dworca Fabrycznego powstał Łódzki Dom Kultury, działający w podobnej strukturze jak Pałac Młodzieży tylko dla dorosłych. ŁDK miał dodatkowo kino. Bogate miasto w potencjał intelektualny, tworzący, specyficzny i niepowtarzalny klimat pośród magii fabrycznych murów. Świat robotników i artystów.

Pomiędzy światami „Ja”. Moja karuzela życia – „z dołu” w „górę” , istny zawrót głowy. Początek – teatr, dokładniej Operetka Łódzka. Budynek z ogromnym zapleczem technicznym, sceną, garderobami, salą baletową. Pośród takiego kolorytu dziecko artystki biegające i bawiące się w takich przestrzeniach. Tajemniczość miejsca rozwijała moją wyobraźnię – nie zawsze w dobrym kierunku. Było fajnie – dużo ciotek i wujków. Ukrywałam się pomiędzy kostiumami wiszącymi na dwupoziomowych wieszakach i wsłuchiwałam się w prowadzone rozmowy. Wybrałam zaplecze techniczne, gdzie buszowałam pośród dekoracji scenicznych, jak zamki, mosty, ogrody, meble i tym podobne rekwizyty. Moje pole działania zostało brutalne ograniczone, by w końcu wylądować na próbach w sali baletowej, bez swobody ruchu. Popadłam w niewolę spojrzeń mamy i choreografów. Miało to dobre strony. Pierwsze profesjonalne nauki techniki, ciężkiej pracy przy drążku ćwiczebnym i form tanecznych, oczywiście jako obserwator. Oprócz doznań artystycznych doświadczałam doznań kulinarnych przede wszystkim od ciotek, czyli ciasteczka, wypieki, sałatki i inne smakołyki -,,raj,,. W przerwach od prób chodziliśmy do pobliskiego baru mlecznego na obiadki a wieczorami przedstawienia, na których bywałam bardzo często.

Drugi mój biegun to nauka w zawodowej szkole elektrycznej, następnie w technikum elektrycznym. W szkole tej też tańczyłam a mama prowadziła zespół taneczny. Mury fabryczne i praca w zawodzie, poznawałam inną stronę życia o mniejszej palecie barw. Zmiana pracy i wkroczenie w świat nauki, nowe wyzwania, ciekawe odcienie kolorów. W Instytucie przepracowałam do emerytury. Do emerytury ustabilizowałam też moją pasję do tańca ludowego, podyktowaną miłością do folkloru, ukazującego piękno mojego kraju, w Zespole Tańca Ludowego „Harnam” im.J.Chryniewieckiej.

Gdzie podział się tamten świat? Ciągły ruch miasta dniem i nocą. Łódź spleciona z pąków bawełny, w przędzę o nierozerwalnych niciach bieli, farbowanych kolorami dwóch światów. Skruszały i popadły w ruinę mury fabryczne, ustał rytmiczny stukot maszyn włókienniczych, głos syren fabrycznych i włókniarek spiesznie idących do swoich krosien. Nastała cisza i pustka. Serce ściska smutek. Taki krajobraz minął bezpowrotnie. Taka Łódź zatonęła. Jak to możliwe?

Świat sztuki jednak uratował się. Artyści wypłynęli i dalej tworzą. Ubarwiają już innymi kolorami, wkraczając z nowoczesną myślą w arkana życia miasta z „Ziemi obiecanej”.

Z nadzieją znów świeci słońce.

Ewa 1952





Podobne wpisy

  • Moje łódzkie podwórko.

    Nasze podwórko było jedyne na całej ulicy i wyjątkowe pod każdym względem. Przede wszystkim dlatego, że było bardzo duże, wyłożone płytami chodnikowymi, posiadało okazałą piaskownicę pod topolą i ławeczkę pod krzakami bzów. Był też okazały ogródek kwiatowy, ale niestety dla nas dzieci niedostępny z powodu obaw, że zamienimy go w klepisko. Może to i prawda,…

  • Moja sentymentalna Łód

    Łódź zawsze była dla mnie miejscem przyjemnym, z parkami, życzliwymi ludźmi, przyjazną atmosferą. Mieszkaliśmy z babcią i prababcią w kamienicy przy ulicy Dolnej. Babcia i prababcia pochodziły ze wsi i nie miały wykształcenia. Babcia sama nauczyła się szyć i prywatnie szyła dla kobiet i dla mnie sukienki, spódnice, bluzki. Przypuszczam, że zmusiły ja do tego…

  • Helankowe rajstopy to był hit!!

    Pończochy potem rajtuzy helankowe to kultowy rodzaj  elastycznej bielizny, który zyskał ogromną popularność w PRL-u.  dzięki wyjątkowej rozciągliwości przędzy helanca, produkowanej  z poliamidu.  Bardzo cieszyliśmy się z tego produktu, bo bawełniane były grube , w prążki , rozciągały się i przestały być modne.  Helankowe jednak uczulały i musiałam się przyzwyczaić.

  •  Szczęśliwe dzieciństwo, godne życie

    Mój Ojciec w 1947 roku przyjechał do Łodzi za chlebem.  Pochodził ze wsi, ale był najstarszym synem, a gospodarstwo miało być zapisane najmłodszemu synowi.  Wyszedł z wojska i postanowił wyjechać do miasta. Przed wojną ukończył szkołę podstawową. Chciał się uczyć.  Zapisał się do liceum ogólnokształcącego. W roku 49 lub 50 jaszcze w czasie nauki znalazł…

  • Podwórko w bloku

    Jako dziecko mieszkałam w 4- klatkowym bloku na Dąbrowie. Podwórko było małe, ciągnęło się wzdłuż klatek schodowych, pomiędzy dwoma trawnikami, piaskownicą i ustawionym przy piaskownicy trzepakiem. Trzepak był najważniejszym punktem spotkań wszystkich dzieci .Pełnił rolę przyrządu gimnastycznego (fikołki, przewroty) oraz w oczekiwaniu na rówieśników był punktem spotkań. Przy trzepaku grało się w gumę, wiązało się…

  • Na Rudzie

    Urodziłem się w lutym 1957 roku w Łodzi. Mieszkaliśmy na Rudzie Pabianickiej w czynszowej kamienicy z wieloma lokatorami. Piękny teren: stawy, lasy, zagajniki. Jednym słowem, przedmieścia miasta. Rodzice byli robotnikami. Pracowali w pobliskich zakładach :,,Pierwsza” i „Biała. Tam też chodziłem do szkoły podstawowej. Byli tam dobrzy nauczyciele i przyjazna atmosfera. Miałem w kamienicy kolegów i…