Ze Lwowa
Przyjechałem do Łodzi w roku 1947 jako jedenastoletni
chłopiec. Jechaliśmy ze Lwowa w nieogrzewanych wagonach, w
piętnastostopniowym mrozie. Brat miał tylko pół roku.
Pozwolono nam wysiąść z pociągu w Jarosławiu, gdzie
przeczekaliśmy zimę. Na wiosnę dotarliśmy do Łodzi.
Otrzymaliśmy od władz miasta rozpadające się zabudowania
bez podłóg. Nie dało się tam mieszkać. Interweniowaliśmy.
Otrzymaliśmy nowy przydział. Nasz poniemiecki dom był
jeszcze niewykończony. Cała rodzina naprawiała dach,
wstawiliśmy okna i drzwi, tynkowaliśmy ściany. Mój ojciec
musiał się szybko uczyć wielu zawodów. W pierwszą zimę
mieszkaliśmy w jednej izbie ogrzewanej piecem. Tato zbudował
trzypiętrową pryczę do spania.
Rodzice przyjechali do łodzi z z szóstką dzieci. Kupili krowę, która stała w pobliskim gospodarstwie ciotki., zagospodarowali teren przy domu. Wszyscy pomagali uprawiać warzywa i owoce. Hodowaliśmy kury i króliki.
Miasto zaczynało się od krańcówki tramwaju nr 6. Pytałem ojca dlaczego w mieście śmierdzi smoła. We Lwowie domy były kryte dachówką lub blachą a tu smołowaną papą. Ulicą Pomorską nieczystości płynęły rynsztokami.
Już w 1948 roku pojechałem na pierwszy obóz harcerski. Po roku aresztowano drużynowego i drużyna się rozpadła. Nie wiedzieliśmy dlaczego został zatrzymany.
W 1949 roku skończyłem szkołę podstawową.
Pamiętam budowę kościoła Św. Teresy. Stał tam mały drewniany kościółek. Czterokrotnie przerywano budowę., bo władze nie chciały, aby na wjeździe do ,,czerwonej robotniczej Łodzi” stał duży kościół. Przy drewnianym kościele Salezjanów dużą drużynę harcerską prowadził ksiądz Popławski. Ludność wielokrotnie zbierała podpisy i żądała wznowienia budowy. Fundamenty i podziemna część nowego kościoła były budowane, kopane przez harcerzy. Nie było żadnych urządzeń tylko szpadle i taczki. Salezjanie mieli i mają nadal dobry kontakt z młodzieżą. Znacznie dłużej budowano inne okazałe budynki jak Teatr Wielki czy stadion.
Od dwunastego do dwudziestego roku mojego życia to czas przypadający na okres stalinizmu. Wtedy nie rozmawiało się z kolegami na tematy polityczne, byliśmy raczej skryci. Tym bardziej,że nazywano mnie chłopcem ,,zza Buga”. Musiałem więc udowadniać, że jestem ,,równy ,, innym. Były w tym czasie aresztowania rodziców kolegów i też się o tym nie mówiło. Pamiętam dzień pogrzebu Stalina. Słuchaliśmy transmisji, wszędzie w szkole były włączone głośniki. Nauczycielka była bardzo przejęta i zestresowana. Zorientowała się, że nie staliśmy na baczność w wyznaczonym momencie – salw armatnich. Bardzo nas, uczniów, przepraszała za swoje zaniedbanie, była bardzo wystraszona w obawie przed ewentualnymi konsekwencjami. Czułem się zażenowany postawą tej dorosłej kobiety. Strach był ogromny. W klasie było dwóch działaczy ZMS. Wstali oświadczyli, że nie doniosą na nasze zachowanie do partii. Pewnie bali się też o siebie, bo też nie wstali.
W klasie mieliśmy dwie działaczki ZMS, które nie przykładały się do nauki. Podczas przerwy między lekcjami oświadczyły, że muszą być dopuszczone do matury z uwagi na zaangażowanie polityczne. Usłyszał to nauczyciel. Rada Pedagogiczna nie ugięła się i nie dopuściła tych uczennic do matury. Na egzaminach pojawiły się osoby kontrolujące. Mimo to atmosfera była przyjazna i spokojna. Było to dobre Liceum Ogólnokształcące nr 8. Przedstawiciel partii był zdziwiony, że nie musi bronić nas uczniów przed nieodpowiedzialnymi politycznie nauczycielami. Z wychowawczynią spotykaliśmy się wiele lat po maturze.
Pamiętam przebudowę ulicy Kościuszki. Zerwano wtedy klinkierową nawierzchnię, wylano asfalt, a kostkę ułożono na jednej z bocznych ulic.
Moi koledzy nie znali historii kresów wschodnich, dziwili się, że we Lwowie jeździły przed wojną tramwaje. Opowiadałem, że były wcześniej niż w Łodzi, a dworzec był wielki i okazały. Często jednak słyszałem przezwisko: ,, zza Buga, kacap”. Czułem się obywatelem drugiej kategorii. Cały nasz dorobek został w Rosji, nie mieliśmy pamiątek, zdjęć . Zazdrościłem kolegom, że w ich domach są pamiątki po przodkach, a ja nie mam nic. Przynosiłem z lasu szyszki, huby i ustawiałem na regale. Musiałem wraz z rodzeństwem zdobyć pozycję dobrą nauką i wykształceniem.
Od pierwszej klasy liceum udzielałem korepetycji. Moje poczucie dorosłości objawiło, się wtedy, kiedy mogłem mamie dać pierwsze zarobione pieniądze. Cała rodzina pomagała sobie i to dlatego mogliśmy wszyscy się uczyć. W Łodzi mama urodziła jeszcze trójkę dzieci. Było nas dziewięcioro i wszyscy ukończyliśmy studia.
Pracowaliśmy lojalnie dla Polski Ludowej, ale pozostaliśmy głęboko wierzącymi i praktykującymi katolikami. Ojciec był urzędnikiem w Izbie Skarbowej. Dorabiał jako księgowy. Jeden z braci musiał edukację zacząć od technikum, bo nie wiedzieliśmy, czy będzie nas stać na jego studia. Zrobił maturę i studiował na Politechnice Łódzkiej, został prorektorem, otrzymał tytuł profesora. Drugi brat zaraz po technikum pojechał budować hutę w Skawinie. Potem wrócił na studia.
Mama nie pracowała, prowadziła dom. Zakupiliśmy dla niej pierwszą pralkę elektryczną.
Ja wybrałem chemię na PŁ. Pracowałem, udzielając korepetycji i dużo czasu poświęcałem na działalność z dziećmi w harcerstwie. Zaproponowano mi pracę w nowo powstałej szkole średniej tworzyw sztucznych oraz prowadzenie szczepu harcerskiego. Nigdy nie paliłem papierosów i nie piłem alkoholu. Uważałem, że nie mogę mieć wymagań od moich harcerzy, jeśli sam nie będę im dawał przykładu. I tak zostało do dziś. Chodziłem do kina, organizowałem wyjścia na spektakle teatralne. Moją pasją stały się biegi na orientację. Ukończyłem kursy przewodnika w PTTK. Organizowałem rajdy górskie i nie tylko. Prowadziłem trasy na Rajdzie Świętokrzyskim. W 1968 roku byłem już na studiach doktoranckich. Był to czas rozruchów studenckich. Zaproponowałem zorganizowanie wiecu studentów na terenie PŁ. Uważałem, że jest tam bezpiecznie i nie będzie prowokacji. Wezwano mnie na Komisje Dyscyplinarną i Pani profesor Alicja Dorabialska podziękowała mi za rozważne i bezpieczne zorganizowanie wiecu. Równocześnie udzielono mi nagany za podburzanie studentów do protestu.
Moja żona była wtedy studentką Politechniki Łódzkiej. Nie byłem w PZPR. Stwierdziłem więc, że rozsądniej będzie przerwać doktorat.
Po latach byłem zaangażowany w działalność Solidarności. Podziwiałem zaangażowanie robotników i ich determinację do przeciwstawienia się władzy. Byli to porządni, godni ludzie.
Obecnie czuję się związany z tym miastem, lubię zwiedzać, podróżować, ale moje miejsce jest tu. Mam troje dzieci , które mają wyższe wykształcenie.
Czesław 1936




