Drzewo Babińskiej

Pierwsze kilkanaście lat mojego życia spędziłam w okolicy Kolei Obwodowej w Łodzi. W początkach lat sześćdziesiątych było to spokojne przedmieście, plątanina niewielkich uliczek z domkami otoczonymi ogródkami. Ulice: Romana, Ruchliwa, Eugeniusza, Łukowa i Beczkowa — te nazwy pamiętam do dziś. Czas spędzałam w przydomowym ogródku lub u kolegi rówieśnika, który mieszkał obok. Bawiliśmy się w ogrodzie lub w domu pod opieką jego dziadków. Sąsiedzi byli dużo zamożniejsi od nas i mogłam u nich oglądać telewizję. Pamiętam, jak wszyscy przeżywali lot Jurija Gagarina. Na transmisję festiwalu w Sopocie byli zapraszani do sąsiadów moi rodzice. Gdy już mieliśmy własny telewizor, grozę budził serial „Belfegor, upiór z Luwru”. Podglądaliśmy z bratem, ile się dało. Film budził ciekawość i lęk.

Wtedy, gdy rodzice byli w pracy, opiekowała się nami niania, pani Dziubczykowa. Była bardzo dobrym, pełnym ciepła człowiekiem, pochodziła z Andrychowa i po wojnie jakąś koleją losów znalazła się w Łodzi. Zżyliśmy się z nią bardziej niż z dziadkami, którzy mieszkali daleko – jedni na Podbeskidziu, drudzy w okolicach Ostrowca Świętokrzyskiego. Z panią Dziubczykową spacerowaliśmy tymi niewielkimi uliczkami, a latem chodziliśmy na okoliczne łąki.

Na tablicach z nazwami ulic uczyłam się czytać. W okolicy ulicy Łukowej dwukrotnie widziałam tabor cygański. Na małym dziecku wozy, ogniska jak i sami Cyganie robili olbrzymie wrażenie. Gdy było zimno, często siadywałam przy oknie i obserwowałam to, co się działo na mojej uliczce. Przeważnie było pustawo, ale od czasu do czasu pojawiał się na przykład człowiek, który ostrzył noże, wóz z węglem lub „smot”— mężczyzna z wózkiem, który krzyczał: „smoty skupuję, smoty skupuję!”. Do czego mu były potrzebne te ubrania, nie wiem. Bardzo się go bałam. Gdy na przykład nie chciałam jeść, niania mówiła „zobaczysz, przyjdzie Smot i cię zabierze”.

Ogromne wrażenie robiły na mnie pogrzeby, które czasami przechodziły uliczką — czarny karawan z trumną, z ozdobnymi rzeźbieniami, pełen kwiatów, woźnica w czarnym ubraniu i chyba w cylindrze na głowie, tłum żałobników.

Uwielbiałam chodzić z mamą lub nianią na plac zabaw przy ulicy Eugeniusza. Było to miejsce dla mnie wyjątkowe — ogrodzony teren z huśtawkami, drabinkami i karuzelami, a do tego to, co najpiękniejsze — maleńki domek, w którym dyżurowały kilkunastoletnie dziewczyny i wypożyczały gry i zabawki. Można było wybierać spośród kilkunastu wózków z lalkami!

Gdy miałam sześć lat, przeprowadziliśmy się do bloków, również w rejonie Kolei Obwodowej. Trzypokojowe, jasne mieszkanie sprawiło, że byliśmy szczęśliwi. Mieliśmy własne pokoje i łazienkę z wanną i ciepłą wodą. Nowe osiedle było ciągle wielkim placem budowy. Okoliczne doły w czasie deszczu wypełniały się wodą. Dookoła było pełno górek usypanych z ziemi , gruzu i kawałków płyt. W okolicy ciągle pracowały dźwigi budujące kolejne bloki, żłobek, przedszkole i sklep. Przy naszej ulicy stało sześć lub siedem bloków ustawionych równolegle do siebie. Lokatorzy z naszego bloku spotykali się w soboty po to,by porządkować teren.

Byliśmy dumni z naszego podwórka. Posadzono żywopłoty z ligustru, dzikie róże, bzy, wierzby, głogi i topole. Centrum podwórka zdobiła okrągła fontanna. Na placu zabaw były robione przez któregoś z lokatorów huśtawki, drabinki i karuzela. Karuzela miała długie ramiona, była bardzo kolorowa i niebezpieczna. Upadek z niej i zbyt szybkie podniesienie się z ziemi kończył się dla wielu co najmniej guzem. Porządku pilnowało szczególnie dwóch lokatorów, którzy mieli balkony od strony podwórka. Panowie wychodzili na swoje balkony i jeśli dzieciarnia biegała po trawie lub niszczyła zieleń, krzyczeli. Pamiętam, że dzieci bardzo się ich bały.

W bloku mieszkało wiele rodzin z dziećmi. Większość z nich latem i wiosną spędzała czas na wspólnej zabawie na podwórku i wokół bloków. Dwa ognie, guma, komórki do wynajęcia, sklep, dom, „ganiany”, a szczególnie „chowany” o zmroku — to były nasze ulubione zabawy.

Pamiętam, że bardzo długo potrafiłam wymienić nazwiska wszystkich sześćdziesięciu lokatorów w bloku oraz imiona ich dzieci. Środkowe, najmniejsze mieszkania zasiedlili nauczyciele, ze swoimi rodzinami. Piętro wyżej mieszkał krawiec z rodziną. Gdy mężczyzna był pijany, zachowywał się bardzo agresywnie. Pamiętam, że podczas jednej z awantur ganiał swoją żonę z siekierą. Kobieta, uciekając, skoczyła z czwartego piętra na nasz balkon na trzecim piętrze. My mieliśmy za sąsiadów małżeństwo lekarza, nauczycielki oraz budowlańca i kucharki. Rodziny były ze sobą zżyte i zaprzyjaźnione. W chłodniejsze dni dzieci się odwiedzały i bawiły razem. Długo nie mogłam zrozumieć, dlaczego moja mama tak bardzo tego nie lubiła. Wyobrażam sobie, że mieszkanie po takiej zabawie wymagało solidnych porządków. Pamiętam, że któregoś razu zaprosiliśmy sąsiadów podczas nieobecności rodziców i godna zapamiętania zabawa polegała wtedy na… skokach z szafy na kanapę z rozłożoną na niej kołdrą. Większość z nas chodziła do osiedlowej szkoły, w której nauczycielkami były przeważnie nasze sąsiadki.

Dziś lokatorzy nie znają się zbyt dobrze. Wiele mieszkań jest wynajmowanych, duża część zmieniła właścicieli. Podwórko zamieniło się w gigantyczny parking, na który wjazdu broni szlaban.

Na parkingu rośnie jeden, stary głóg, na który patrzyliśmy z naszych okien, gdy zakwitał ciemnoróżowymi kwiatkami. Moja blisko dziewięćdziesięcioletnia mama stoczyła o niego walkę . Na zebraniu lokatorów, gdy próbowano przeforsować pomysł wycięcia tego drzewa, powiedziała pół żartem pół serio, że nie pozwoli na wycinkę i się do drzewa przywiąże. Drzewo jednak było czymś mocno podlewane, bo marniało z miesiąca na miesiąc. Po ubiegłorocznej zimie ucieszyliśmy się bardzo, gdy wypuściło liście i zakwitło. Znający sytuację lokatorzy nazywają je od nazwiska mojej mamy „drzewem Babińskiej”.

Jola 1957

Podobne wpisy