Z Wilna

Moja rodzina przyjechała do Polski w 1945 roku z polskiego Wilna. Nie było

 łatwo otrzymać zezwolenie na repatriację. Należało udowodnić polskie

 pochodzenie i przynależność do kościoła katolickiego. Wiele osób chciało

 uciekać z terenu ZSRR. Najpierw wywieziono wszystkich w okolice Piły.

 Była tam niesprzyjająca atmosfera, Niemcy , szabrownicy, teren

 niebezpieczny. Postanowili jechać do centralnej Polski. Osiedlili się 

 w Kolumnie pod Łodzią . Stały tam puste żydowskie domy, w których

 lokowano repatriantów. Ciotki miały maturę, więc rozpoczęły natychmiast

 studia w Łodzi. Jedna studiowała prawo, a druga filologię polską. 

 Część rodziny przeniosła się do Łodzi.

Wyjazd i pozostawienie wszystkiego w Wilnie było bardzo bolesne. 

 Musieli zostawić nie tylko majątki, domy, ale cmentarze z grobami

 przodków 

i wspomnienia. Moja babcia wyjechała mając 50 lat.

Dziadkowie byli właścicielami drukarni ,, Zorza”. Babcia mogła zabrać tylko

 niezbędne rzeczy. Pies Karuś został u Litwinki. Za opiekę nad nim zapłacono

 kilogramem słoniny. Jeszcze podczas okupacji niemieckiej dziadek był

 zatrzymany po godzinie policyjnej i skierowany do obozu pracy w

 Kłajpedzie. Po wyzwoleniu przez Armię Radziecką był przeniesiony do

 innego obozu, gdzie był drwalem. Już w 1945 roku dowiedział się, że żona

 wyjechała z rodziną do Polski. Udało mu się wyjechać i odnaleźć ich w

 Kolumnie.

Była niesamowita radość z połączenia rodziny. Ponieważ dziadek miał maturę

 , podjął pracę w Urzędzie Wojewódzkim w Łodzi, a potem w urzędzie w

 Pabianicach.

Całe życie, przy każdym rodzinnym spotkaniu wspominali Wilno. Słuchałam

 jako dziecko opowieści o ulicach, sklepach, sąsiadach itp. Babci się Łódź nie

 podobała. Wspominała, że w Wilnie były piękne kościoły , cerkwie.

 Mówiłyśmy jej ,, ale tam nie było tramwajów, a tu są” , jednak odpowiadała,

 że to nie to samo. Czuło się, że są to ludzie wyrwani z korzeniami i

 przeniesieni w inne miejsce.

W domu gotowano wschodnie potrawy. Takich kołdunów dziś nie ma. Babcia

 robiła je z łojem, wołowiną, czosnkiem. Pieczołowicie sklejała 300 sztuk,

 aby nic nie wyciekło podczas gotowania. Podawano też śledzie po wileńsku,

 czyli solone, gotowane w pomidorach. Można było je jeść na ciepło i na

 zimno. Na wigilię zawsze był barszcz czerwony z uszkami, kisiel z żurawiny,

 makiełki z kruchymi ciasteczkami. Nie znaliśmy kapusty z grochem i ja też

 jej do dziś nie lubię . Mama nie umiała gotować zalewajki. Cały czas

 wspominali i tęsknili. Mieli tam inny status bo prowadzili własna drukarnię.

 Została jednak zbombardowana w roku 1939, ale dom mieszkalny przy ulicy

 Połockiej 28 stał. Było to bardzo piękne miejsce między dwoma rzekami

 Wilią i Wilejką . Obecnie mieszkają tam artyści. Odwiedziłam to miejsce w

 latach 70.

Moja rodzina nie nawiązywała relacji z mieszkańcami Łodzi, bo cały czas

 wspominała tamto życie. Tak sobie czasami myślę, że Niemcy tak samo się

 czuli opuszczając swoje domy.

Moi rodzice poznali się w Kolumnie, pobrali się w roku 1947. Mama

 pochodziła z Mołodeczna, jej ojciec – z okolic Kowna i nazywał się

 Martusewicz. Moja siostra, szukając historii rodziny, odkryła że możemy

 mieć powiązania z kimś z Niderlandów o nazwisku Martus.

Ja jestem przesiąknięta wspomnieniami z Wileńszczyzny, mimo że byłam tam tylko dwa razy.

Moja siostra wyszła za mąż za potomka z rodziny Tarasewiczów też z

 Wileńszczyzny.

Ja urodziłam się w Łodzi, ale krytycznie oceniam to miasto. Mimo wielu

 osiągnięć, uważam że nie wykorzystano potencjału miasta. Tu było wiele

 uczelni , szkoła filmowa i produkcja filmowa, a jednak nic z tego nie zostało.

 Lubiłam chodzić z koleżankami po ulicy Piotrkowskiej. Były tam kawiarnie,

 bary, restauracje, życie tętniło. Ceny były przystępne, można było raz na

 miesiąc pozwolić sobie na posiłek w restauracji, na lody ,

W-zetkę czy coca colę.

Nie miałam kontaktu z robotnikami , maja rodzina to urzędnicy. 

Byłam zaskoczona jadąc o 4 rano na dworzec, że tramwaje są pełne ludzi.

 Widziałam zmęczone, niewyspane kobiety jadące do pracy.

Już jako prawnik byłam służbowo w Poltexsie i hałas maszyn mnie

 przytłoczył. Nie wie, jak można było tam pracować 8 godzin. Bardzo

 współczuję tym ludziom, to była bardzo ciężka, wyniszczająca praca.

Nie pragnęłam wyjazdu za granicę, chyba tam źle bym się czuła. Jestem

 przywiązana do swojego miejsca urodzenia, nie chciałabym przystosowywać

 się, jak moi przodkowie, do nowego życia, nawet jeśli byłoby dostatnie,

 wygodniejsze.

Boli mnie, że Łódź nie jest odrestaurowana. Na każdym kroku są ruiny,

 odrapane kamienice. Mimo że sadzi się drzewka, remontuje tu i ówdzie, to

 całość jest odrapana. Rozumiem, że domy są w fatalnej kondycji, mają

 kiepskie fundamenty, więc restaurowanie jest trudne i kosztowne.

Małgorzata 1954

Podobne wpisy