Co to patriotyzm?

Ja jestem tak jak rodzice Łodzianinem z urodzenia. Natomiast obie babcie pochodzą z Jeżowa. Ojciec mamy pochodził z Kielecczyzny z ubogiej chłopskiej chaty. Trudno to nazwać biedą, ale bogaci nie byli. Dziadek trafił do II Brygady Legionów. Przewędrował z nimi szlak bojowy, był ranny. Zaginął i rodzina odprawiła pogrzeb. W roku 1918 dziadek wrócił do rodzinnej wsi, wtedy jego brat był w polu i wystraszył się ducha. Rodzina bardzo się ucieszyła, miał jednak zdeformowaną twarz. Nie przeszkodziło mu to w zdobyciu wykształcenia, zdał maturę. Zazdrościłem mu pięknej kaligrafii i pięknego pisma, czego nauczył się w szkole. Huta Dłutowska to miejsce skąd przywędrował dziadek ze strony ojca. Uczęszczał tam do szkoły powszechnej w latach 1898-1900.

Była to jedna izba z trzema rzędami ławek, w każdym był jeden oddział, a całością edukacji kierował jeden nauczyciel. Był to Zabór Rosyjski, ale szkoła była polska, chyba dlatego, że tak niewielką placówką nikt się nie interesował. W 1900 roku dziadek mając lat 12, sam przywędrował do Łodzi. Powiedział mi, że szukał własnego życia. Zatrudnił się w zakładzie szewskim. Po latach został mistrzem . Potem został szefem cechu rzemiosł skórzanych i wice-przewodniczącym Izby Rzemieślniczej w Łodzi. Będąc w Muzeum Miasta zobaczyłem przedwojenna gazetę, Dziennik Łódzki, a w niej reklamę: ,, chcesz mazurzyć, ciąć hołubce kup lakierki od ……”/ nie mam zgody na publikację nazwiska/. Miał zakład przy ulicy 11 listopada obecnie Legionów.

Obie babcie przywędrowały do miasta w poszukiwaniu pracy, było to w latach 1910-12.

W roku 1916 Dziadkowie ze strony ojca zawierają związek małżeński. Babcia nie pracowała, urodziła 4 synów i prowadziła dom. Dziadek przede wszystkim pracował i zajmował się pracą społeczną. Pierwsze dziecko zmarło na koklusz w wieku 3 lat. Pozostali synowie zdobyli wykształcenie: lekarz medycyny, magister inżynier i doktor ekonomii.

Dożyła pięknego wieku 100 lat. Jej wspomnienia nigdy nie były smutne, nawet kiedy opowiadała o wojnie. Dziadkowie w roku 1939 zostają wysiedleni z miasta i po krótkiej tułaczce zamieszkali w okupowanej Warszawie. Bardzo szybko dwaj bracia , synowie dziadków, znaleźli drogę do Związku Walki Zbrojnej, potem wstąpili do Armii Krajowej. Najmłodszy brat był odpędzany od konspiracji, jednak sam nawiązał kontakt z Batalionem ,, Zośka” i złożył przysięgę krótko przed Powstaniem Warszawskim, na wiosnę 1944 roku. Starsi byli w pułku ,,Baszta”. Dziadek został schwytany w ulicznej łapance na Woli , powstańcy na czele z synem – dowódcą rozbili Niemców podczas egzekucji. Konspiracja była tak wielka, że dopiero po wojnie o tym rozmawiali. Po powstaniu bracia są w obozach jenieckich. Dziadek i syn w Sandbostel X B, najmłodszy był pod Lubeką. Zachował się pamiętnik mojego ojca pisany w tym czasie na luźnych kartkach. 17 grudnia 1944 roku napisał, że przerywa pisanie, bo coś ważnego się wydarzy. W Wigilię 24 grudnia 1944 roku czterech uciekinierów w mundurach Niemieckich ucieka z obozu. Przedostają się przez linię frontu i z Generałem Stanisławem Maczkiem kończą wojenną tułaczkę. Wracają do kraju. Starszy brat, czyli ojciec, był bardzo chory i leżał w szpitalu obozowym. Po wyzwoleniu przewieziono chorych do Szwecji i tam leczono. Po dwóch miesiącach wrócił do kraju. Ojciec był przesłuchiwany w Szczecinie na punkcie repatriacyjnym. Było to bolesne, upokarzające doświadczenie. Nie chciał nigdy o tym opowiadać, o wojnie też nie. Moja wiedza o jego losach pochodzi od współtowarzyszy i od babci.

Natomiast babcia wyszła ze zburzonej Warszawy z małą walizeczką o wadze 10 kg, w której było radio wykonane przez syna, czyli mojego ojca. Nie umiała wytłumaczyć, dlaczego tylko to zabrała i dźwigała. Z Pruszkowa Niemcy zwolnili ludzi starszych. Dziadkowie pieszo przez Jeżów przyszli do Łodzi.

Po wojnie w styczniu 1945 r dziadek z babcią wrócił do Łodzi.

Dziadek zajął się pracą w Izbie Rzemieślniczej. Nie miał mieszkania. Dopiero babcia idąc ulicą Nawrot zapytała dozorcę, czy są w kamienicy wolne mieszkania. Tak znalazła piękne 220 metrów kwadratowych, mieszkanie na drugim piętrze. Sześć pokoi, kuchnia duży hol. Było pięknie wyposażone, meble, pościel ręczniki, garnki wszystko. Rodzina Niemców widać w pośpiechu opuszczała miasto. Pod ramą lustra znalazły się gazety z 1939 roku.

Babcia zabiega o decyzję w kwaterunku, musiała zameldować więcej osób. I tak przyjeżdżają młodzi ludzie studenci i dalsza rodzina . Mieszkają gotują, gospodarzą razem. Dziadek dobrze zarabia i wspomaga biednych studentów. Zameldowanych było 20 osób. Dziadkowie zajmują jeden pokój, rodzice i my dzieci mamy dwa pokoje, największy pokój był wspólny – salon. Mieszkanie pozostało w całości. Ja tam się wychowałem i mieszkałem z moja rodziną. Ojciec zakochał się w najstarszej córce, siostry babci. Jednak ona wybrała innego, a on serce zwrócił ku młodszej córce. Pobrali się w1948 roku. Ojciec ukończył w Poznaniu Akademię Handlową. Dostał się tam na podstawie świadectwa ukończenia z tytułem inżyniera tajnej Warszawskiej Politechniki. Mama miała ukończone Gimnazjum Heleny Miklaszewskiej. Chłopcy mówili o tej szkole, że to Miejska Hodowla Gęsi /MHG/.

Obie z babcią założyły przy Placu Wolności pracownię krawiecką, produkowały ubranka dla dzieci. Kobiety kupowały trzy kolory sukieneczek: widniutki- błękitny , jaśniutki- seledynowy i bledziutki- różowy. Pracownia działała pół wieku. Zapamiętałem ,, godzinę śmiechu”. Wieczorem wszyscy opowiadali dowcipy, robili psikusy i śmialiśmy się do rozpuku. To były piękne chwile. Rodzina była zżyta, kochaliśmy się. Była to wspaniała terapia, na wszystkie stresy i problemy dnia. Babcia była dla mnie ważna, opowiadała mi o losach rodziny, może trochę ubarwiała. Bardzo ją szanowałem. Między innymi opowiadała jak spędzała wakacje z matką Adolfa Dymszy. Nie wierzyłem . Kiedy miałem 15 lat w 1968 roku byliśmy w Gdańsku w teatrze . Występował teatr Syrena. Gwiazdą absolutną była Loda Halama, śpiewali Adolf Dymsza , Ludwik Sempoliński i inni. W przerwie babcia powiedziała, że idziemy za kulisy do Dodka. Serdecznie się przywitali, wspominali, jak robili latawce i śpiewali piosenki: ,, Pod twoim oknem marzę jak we śnie, a febra trzęsie mnie, nie wiem jakaś jest ma wybranko, bo twarz skrywasz za firanką ,otwórz okno bo, mi zmokną spodnie, co mnie stroją , ach bądź moją, ach bądź moją”. Wtedy uwierzyłem we wszystkie opowieści babci.

Słuchałem ich z ogromnym zainteresowaniem. Ostrzegano mnie, żebym nikomu nic nie powtarzał. Tak powstała moja pasja pisania o powstańcach, opiekowania się bohaterami czasów wojny. Pracowałem aktywnie w ZHP. Prowadziłem obozy, rajdy. Uczyłem młodzież szacunku do starszych, do tradycji, historii i chęci niesienia pomocy. Nie wiem, czy to już jest patriotyzm, nigdy się nad tym nie zastanawiałem. W Łodzi mieszkało się cudownie, duże mieszkanie, pokoleniowa rodzina. Miałem dostęp do książek, lubiłem czytać, nawet z latarką pod kołdrą. Zawsze byłem aktywny społecznie. Lubiłem coś robić. Nie znam pojęcia nuda. Nie doświadczyłem chwili, żebym mógł powiedzieć ,,nudzę się”. Interesowałem się wszystkim, co działo się wokół. Szkoła podstawowa nr 22 miała wysoki poziom, dyscyplinę, rygor, chociaż była technicznie w złym stanie. Piece węglowe, jeden budynek drewniany, ubikacja chłopców na podwórku. Jednak szacunek do kierownika Pana Różalskiego był ogromny. Pracowali tam świetni nauczyciele. Wspominam Panią Zofię Dąbrowską, która prowadziła kółko geograficzne. Pamiętam, jak kucharki smażyły racuchy i rozdawały prze okno dzieciakom. Boisko było małe, między budynkami, wszyscy karnie chodzili w kółeczko. Kiedy kierownik stawał na balkonie, wszyscy zatrzymywali się i stali na baczność. Świadczyło to o ogromnym autorytecie i szacunku.

Rodzice spełniali nasze marzenia, ale szczerze mówili, na co ich stać, a na co nie. Moja rodzina nie była biedna. Zawdzięczali to sobie, ciężko pracowali, oszczędzali. Wspólny wysiłek, wzajemna pomoc, dbałość o dom i chęć zrobienia czegoś dla innych. Dobro zawsze wróci. Ale zło też wróci.

Widziałem, wdzięczność kuzynów wobec dziadków. Pamiętam, że kuzynka, kiedy była już dorosła całowała dziadka w rękę. Pierwszy raz widziałem taka sytuację. W mojej rodzinie był zawsze wielki szacunek dla starszego pokolenia. Dziadków uwielbiałem, byli dla mnie ogromną wartością . Oni byli dla mnie wzorem. Oczywistym było dla mnie, że trzeba pomagać. Obchodziliśmy imieniny, zbierało się około 40 osób. Uroczyście obchodziliśmy święta. Na Wielkanoc – święcone-był to duży stół nakryty białym świątecznym obrusem i zastawiony ciastami, szynkami, jajkami . Nie zapomnę kolęd na Boże Narodzenie, które śpiewaliśmy razem, znam wszystkie zwrotki. Jakież wspaniałe było ubieranie choinki.

Wszyscy chodziliśmy do kościoła. Babcia przestrzegała mnie przed komunistami . Mówiła, że po Niemcach, wiesz czego się spodziewać, a kacapy nigdy prawdy nie powiedzą, a z tyłu zastrzelą.

Nie angażowałem się w ruchy antykomunistyczne, nie należałem do partii. Na studiach prowadziłem teatr i wystawiłem Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego poemat Wit Stwosz i wtedy organizacja partyjna się mną zainteresowała. Od dziecka kochałem morze, wyjeżdżałem z rodzicami do Sopotu. Wynajmowaliśmy lokum w biednym domu u pani samotnie wychowującej piątkę dzieci.

Mama gotowała dla wszystkich. To tak, jak Aleksander Kamiński życzył młodym: ,,aby jak najwięcej odczuwali smak dawania, a jak najmniej brania”. Wybrałem oceanografię, uczyłem geografii. Nigdy nie chciałem emigrować. Łódź była zawsze miastem ciężko pracujących ludzi, miasto kochane, ani biedne ani bogate. Zawsze wokół miałem życzliwych, porządnych ludzi, nie widziałem patologii, podłości, zła. Za komunistów patologia była inna, pijany lub ojciec-złodziej. Ta patologia nie doprowadzała do śmierci, samobójstwa. Mieszkańcy, w większości robotnicy, prezentowali te same wartości, mieli wspólny kodeks postępowania, godność, honor. Mówiło się źle o Bałutach, Chojnach, ale nawet tam wiedzieli, co wolno, a czego nie wypada. Nie było tam nienawiści doprowadzającej do zabójstw, / maczety , kije bejsbolowe itp.

Kocham moje miasto.

Krzysztof 1953

Podobne wpisy

  • Auto czy mydelniczka?

     Trabant – legenda z epoki PRL-u Trabant, zwany pieszczotliwie „mydelniczką”, to kultowy samochód rodem z NRD, który na stałe zapisał się w historii motoryzacji. Czy znacie takie sukienki? Solejka bardzo popularny krój w latach 60  To plisowana spódnica z koła. Drobne, wąskie fałdki rozchodzą się od pasa niczym promienie słoneczne. Nazwa tego popularnego kroju pochodzi…

  • Kamienica z ulicy Sienkiewicza

    Urodziłam się w Łodzi, pierwsze lata życia spędziłam w kamienicy przy ulicy Sienkiewicza. W kamienicy mieszkało 55 rodzin. Wszyscy się znali, jednych lubiłam, a innych nie. Nie było awantur i nikt nikomu krzywdy nie zrobił. W podwórku była magiel, której właściciel hodował gołębie. Od samego rana ganiał ptaki, a dzieciaki goniły za nim. Mój ojciec…

  • Moja sentymentalna Łód

    Łódź zawsze była dla mnie miejscem przyjemnym, z parkami, życzliwymi ludźmi, przyjazną atmosferą. Mieszkaliśmy z babcią i prababcią w kamienicy przy ulicy Dolnej. Babcia i prababcia pochodziły ze wsi i nie miały wykształcenia. Babcia sama nauczyła się szyć i prywatnie szyła dla kobiet i dla mnie sukienki, spódnice, bluzki. Przypuszczam, że zmusiły ja do tego…

  • Sentymentalne przeniesienie w czasie do roku 1952.

    Sentymentalne przeniesienie w czasie do roku 1952. Zaglądamy na ciemne łódzkie podwórka otoczone fabrykami włókienniczymi z potężnymi żelaznymi bramami, ogrodzeniami emanującymi potężną energią i jednocześnie roztaczającymi niepowtarzalne piękno lśniących w słońcu czerwienią cegieł, srebrem i czernią bram, ogrodzeń, przeplatanych strzelistymi dymiącymi kominami fabrycznymi. Przy fabrykach okazałe pałace dawnych fabrykantów i szeregi budynków pracowników fabryk z…

  • Zabawy podwórkowe

    Rok 1965, lato- lipiec. Przeprowadziliśmy się do bloku. Blok typowy – pięciokondygnacyjny, piwnice z komórkami, pralnią i suszarnią, sześć klatek schodowych. Osiedle Młodych na Karolewie. Retkinia to była jeszcze wieś. Skomunikowanie z centrum Łodzi – dwie linie tramwajowe. Z przystanku tramwajowego widać było krańcówkę, obok której pasły się krowy. Moje pierwsze wspomnienie z zabawy na…

  • Kamienica

    Mama jest mieszkanką Łodzi od pokoleń. Babcia została zabita przez Rosjan przed wojną. Dziadek był w AK i zostaje rozstrzelany w 1946r. W 1933 r. w Wilnie urodził się mój ojciec. Po wojnie był sam we Wrocławiu. W wieku 17 lat poszedł do wojska. Po służbie wojskowej przyjechał z kolegą do Łodzi. Poznał moją mamę…