Daleka droga
Moja rodzina ze strony matki wywodzi się z Alzacji. Prapradziad von Falkenberg mieszkał
w zameczku. Z Armią Napoleona trafił pod Moskwę. Został ranny i schronił się w dworku szlacheckim Nagiełłów na Litwie. Ożenił się z właścicielką tamtych dóbr. Rodzina żony przystąpiła do Powstania Listopadowego. Majątek został skonfiskowany. Musieli uciekać. Zabrali najpotrzebniejsze rzeczy i przyjechali do Łodzi. Pod miastem kupili niewielką posiadłość.
Niestety wybuchło Powstanie Styczniowe, w którym również brali udział. Musieli osiedlić się w Łodzi, miasteczku, które zaczęło się prężnie rozwijać. Tu można było zatrzeć swoje pochodzenie. Stwierdzili że ,,Nic po tytule gdy pusto w szkatule”. Przestali używać tytułu von. Moja babcia
z rodziny Tyszkiewiczów wychowywała się na pensji w Warszawie. Dziadek był inżynierem włókiennikiem, pracował w łódzkiej fabryce. W 1905 roku przystąpił do strajku o prawa robotników, była to także walka z zaborcą . Rodzina czuła się Polakami. Władze carskie aresztowały dziadka i zesłały na Syberię. Spędził tam 5 lat. W roku 1937 otrzymał od Prezydenta Mościckiego Krzyż Niepodległości za walkę o niepodległość. Moja mama Anna Falkenberg przed wojną należała do harcerstwa. Jej siostra była w Przysposobieniu Wojskowym Kobiet. Brat Tadeusz był również harcerzem. Wraz z 27 Drużyną Harcerzy im. Gen Sowińskiego jako Harcerz Orli brał udział w obronie Warszawy. Tam poległ. W czasie wojny bardzo się przydały umiejętności babci jakie zdobyła na pensji.
Umiała szyć. Tworzyła piękne sukienki dla swoich córek. Niemki były jej klientkami i płaciły za szycie kartkami na żywność. Mama moja nazwała maszynę do szycia ,,wojenną żywicielką”. Cała rodzina mówiła perfekt po niemiecku. Niemcy żądali aby dziadek przyjął obywatelstwo niemieckie. Nie zgodził się. Był osadzony w katowni gestapo przy ulicy Anstadta. Mama mając znajomości wykupiła go za ostatnie cenne rzeczy. Niemcy brali wszystko. Po wojnie nastały ciężkie czasy. Przyszło do mieszkania UB i za niemieckie nazwisko aresztowali dziadka. I trafił w do tego samego więzienia. Uruchamiając znajomości mama wykupiła go po raz drugi.
Mój ojciec był pracownikiem administracji państwowej. Dość wcześnie zmarł i niewiele wiem
o jego rodzinie. Mama ukończyła jeszcze przed wojną szkołę handlową . Mogła więc po wojnie pracować w Centralnym Biurze Technicznym Przemysłu Maszyn Włókienniczych.
Później pracowała jako technik włókiennik. Moja rodzina bardzo dbała o kształcenie dzieci oraz wpojenie zasad patriotyzmu i kultury osobistej. Często chodzili do teatru. Znali wiele arii operowych i operetkowych i razem je wykonywali . Ja jako dziecko też nauczyłam się śpiewać
i do dziś lubię operę. Z mama chodziłam to operetki, filharmonii i innych teatrów. W domu zawsze były książki, do dziś mam stare cenne egzemplarze z XVIII I XIX wieku. Staram się utrzymać je
w dobrym stanie i przekazuję moim dzieciom. Bardzo lubię chodzić na koncerty i inne wydarzenia kulturalne – mimo, że opinia o Łodzi jest taka, że było to miasto ludzi niewykształconych, niekulturalnych.
Nie zgadzam się z tym. Wielu ludzi było prostych ale nie byli prostakami. Pewnie był jakiś margines jak w każdej społeczności. Większość to byli porządni ciężko pracujący ludzie, życzliwi uśmiechnięci, pomocni. Nawet jeśli ktoś mniej wiedział to starał się dowiedzieć, kształcić dzieci, przeczytać. Nikt nie obnosił się z swoja niewiedzą jak to jest teraz. Starali się równać do góry
a nigdy do dołu. Nie widziałam pijanych, awanturujących się ludzi. Osoby z marginesu przestrzegały zasad kodeksu zachowań. Jeśli mieszkało się w danej okolicy to było bezpiecznie i nikt mnie nie zaczepiał. Bramy były w nocy zamykane a osoby stojące w bramie uciekały na widok milicji.
Było bezpiecznie. Mieszkaliśmy w mieszkaniu czynszowym przy Placu Wolności. Lokal składał się z czterech izb i miał wodę i ubikację. Nie pamiętam żeby miasto było niekulturalne wręcz przeciwnie dawało wiele możliwości. Cała kamienica rozmawiała o nowych spektaklach
w pobliskim Teatrze Powszechnym, wiele osób chodziło do kina. Moja mama była osobą nadzwyczajną. Wpajała mi zasady dobrego wychowani, miała do mnie zaufanie. Bardzo ceniła naukę języków obcych sama mówiła biegle po niemiecku, czytała również pismo gotyckie. Kiedyś przetłumaczyła tekst pisany gotykiem po niemiecku. Mama miała ogromny wpływ na moje życie. Również wstąpiłam do ZHP.
Ukończyłam IV LO. Zdawałam na medycyn, ale zabrakło mi punktów za pochodzenie. Bardzo chciałam być lekarzem więc wybrałam studium medyczne. Potem ukończyłam studia na wydziale pielęgniarstwa. Cieszę się, że mój syn jest chirurgiem ortopedą, a córka również ukończyła studia medyczne. Ja nigdy mojej mamy nie zawiodłam, bardzo się przyjaźniłyśmy. Po wojnie mama nie chciała być harcerką dopiero potem przekonała się że nie jest to organizacja komunistyczna i pracowała jako instruktor w Hufcu Śródmieście. Ja również tam pracowałam. Tam nie mówiło się
o polityce. Można było na obozach chodzić do kościoła. Instruktorzy nie podważali potrzeb religijnych. Zostałam wychowana w szacunku do drugiego człowieka. Mama była kierownikiem referatu starszoharcerskiego Hufca Łódź-Śródmieście, prowadziła szczep
przy XII LO. Wychowała kilka pokoleń harcerzy. Była komendantką wielu obozów. Ja wstąpiłam do ZHP W 1959 roku. Przesłanie przyrzeczenia harcerskiego to ,, Służyć Tobie Ojczyzno i nieść pomoc każdemu człowiekowi” realizowałam przez całe życie zawodowe i harcerskie. Moja mama
i ja miałyśmy zakorzeniony patriotyzm. Ja przeszłam wszystkie szczeble funkcji harcerskich, jestem harcmistrzem. Prowadziłam Młodzieżowy Krąg Instruktorski. Po rozwiązaniu Hufca Śródmieście nadal pracuję społecznie w Komendzie Chorągwi w Komisji Historycznej. Na wielu obozach byłam opiekunem medycznym, ostatnio w 2022, za co dostałam podziękowania.
Wracając do Łodzi z lat 60 tych.
Wielu moich kolegów i ja wychodziliśmy na ul Piotrkowską, na spacer na lody do Granowskiej. Była to Łódź roześmiana i szczęśliwa, ze zmęczonymi pracą na trzy zmiany ludźmi. Pamiętam fabryki z tętniącymi maszynami, oświetlone w nocy. Zakłady pracy rozdawały tanie bilety do teatrów, organizowały wycieczki, grzybobrania. Było wiele klubów młodzieżowych i tam zabawy.
Ludzie byli życzliwi zawsze można było liczyć na pomoc. Mam wiele uprawnień pedagogicznych, jestem wrażliwa, interesuję się wieloma zagadnieniami. Uczyłam się socjologii i psychologii.
Oczywiście miałam też życie osobiste, chodziłam na randki. Chodziło się na prywatki, do mnie też przychodziło wiele osób, tańczyliśmy, śpiewaliśmy, było dużo zabawy i śmiechu. Trzymając się za rękę z chłopakiem, rozglądałam się czy ktoś nie widzi, ogromnym przeżyciem było pocałowanie
w policzek.
Były wtedy inne obyczaje i wrażliwość młodzieży. Chłopcy szanowali dziewczyny i do tej pory nie zgadzam się na chamstwo, krzyki i lekceważenie ze strony mężczyzn. Unikam impertynentów, ludzi agresywnych. Nie było podziału na biednych i bogatych, wszyscy mieliśmy fartuszki
z białymi kołnierzykami i przyszytą tarczę. W harcerstwie były mundurki więc nikt się nie wyróżniał.
W jedenastej klasie przed maturą obcięłyśmy ostentacyjnie rękawy od fartuchów. Moje liceum było z tradycjami, nosiliśmy duże wyszywane tarcze, koniecznie przyszyte, co było sprawdzane.
W holu jest do dziś popiersie Emilii Szczanieckiej z napisem ,, Miłuję wszystko, co polskie nosi imię”. Podczas odwiedzin w domach, zamożni rodzice nie dawali odczuć że ktoś jest biedniejszy.
U wszystkich były kanapki, ciasto, oranżada. Wszyscy wiedzieliśmy o Katyniu.
Wiedzieliśmy o śmierci Stalina ale w moim domu się o tym nie mówiło. Pamiętam, kiedy harcerz
z drużyny, którą prowadziłam ,Tadeusz Klajman, musiał wyemigrować do Izraela. Rodzice byli urzędnikami , mieszkali w dużym ładnym mieszkaniu, często tam bywaliśmy. W 1968 roku żegnaliśmy się płacząc. Był to dla nas młodych ludzi – kolegów tragiczny moment. Pochodzenie nie było dla mnie ważne. Na jednym z obozów prowadzonych przez mamę był zastęp dzieci żydowskich z liceum Pereca. Nie było żadnej dyskryminacji. Oni czuli się Polakami. Wiem że zostali w Niemczech, Tadeusz i jego siostra studiowali medycynę. Czuli ogromny żal do Polski
i nigdy tu nie przyjechali.
Ewa 1949



