Moje podwórko – wspomnienia z dzieciństwa w Łodzi

Od urodzenia mieszkałam na pierwszym piętrze w czynszowej kamienicy przy ul. Sienkiewicza niedaleko obecnej ul. Tuwima – dawniej ul. Przejazd. Mieszkanie miało dwa olbrzymie pokoje – jeden od frontu z balkonem, a drugi z ukośnym oknem na podwórko. Między nimi były rozsuwane drzwi i dzięki temu kiedy dostałam na gwiazdkę rower mogłam nim jeździć po mieszkaniu. Podwórko miało częściowo wybrukowaną część i jazda tam nie była przyjemna.

Część podwórka, którą było widać przez okno drugiego pokoju nie była ciekawa. Przyjeżdżały tam konne wozy i woźnice wysypywali węgiel. W mojej rodzinie chyba ten woźnica przynosił węgiel do nas do mieszkania i wsypywał do wielkiej, drewnianej skrzyni wciśniętej w koniec długiego korytarza biegnącego od pokoi do kuchni. W tej skrzyni było też oddzielone miejsce na kartofle, które inny człowiek przywoził jesienią wozem i wnosił na górę. Tych panów widziałam tylko kilka razy w życiu, bo w ciągu dnia. chodziłam do przedszkola lub szkoły. Ale konne wozy widziałam często wychodząc na balkon. A to dlatego, że na przeciwko naszego domu była kuźnia. I to było dla mnie ciekawe, bo coś się tam działo. Ale już w latach 60-tych w miejscu kuźni powstał warsztat samochodowy i to już nie było dla mnie ciekawe. Tylko 1-go maja kiedy ulicą przejeżdżał Wyścig Pokoju było na co patrzeć z balkonu. Było wesoło i kolorowo.

Niedaleko był park im. Sienkiewicza i elegancki budynek szkoły. Do parku chodziłam z tatą – zimą zjeżdżałam na sankach z górek, które jak się potem dowiedziałam, były schronami przeciwlotniczymi. Widziałam tam zamurowane wejścia, ale dla mnie były tylko przeszkodą w zjeżdżaniu. Natomiast latem było ślicznie – kwitły kwiaty, bawiłam się na drabinkach, było dużo kwitnących drzew i krzewów.

Tata pokazywał mi budynek szkoły, czasem były otwarte drzwi i widziałam eleganckie marmurowe schody. Tata mówił, że to będzie moja szkoła. Lecz gdy przyszedł czas zapisu to okazało się, że moja rejonowa szkoła znajduje się na ul. Składowej, w starej kamienicy na piętrze ( dziś już tego budynku nie ma). Poszłam tam z mamą i byłam przerażona – skrzypiące drewniane schody, zapach stęchlizny, odrapane drzwi. Okropność! Na szczęście dzięki jakimś znajomościom taty zaczęłam się uczyć w pięknym budynku III TPD i Liceum Ogólnokształcącego przy parku Sienkiewicza i tam spędziłam 11 lat.

Wracam na podwórko. Widok z okna nie był fajny, ale za oficynami znajdował się teren do zabawy. Rosło tam kilka drzew i krzaki oddzielały go od kolejnego podwórka. I tam bawiliśmy się w klasy, chowanego lub po prostu biegaliśmy szukając dziś nie wiem czego.

To oddzielenie miało swoje uzasadnienie gdyż za krzakami była szkoła dla głuchoniemych. Często zdarzało się, że kilku z nich, zdecydowanie starszych ode mnie, przychodziło do mojego budynku, siadali na półpiętrze w wygodnym wykuszu, pili wino, palili papierosy i rozmawiali. Kiedy wracałam ze szkoły musiałam koło nich przechodzić – dla mnie było to straszne przeżycie. Nigdy mnie nie zaczepili, ale machanie rękoma i wydawane przez nich gardłowe dźwięki były okropne. Mój tata palił papierosy i często po południu wysyłał mnie do kiosku na rogu ulicy po Sporty lub Giewonty i oranżadę. Znów musiałam przechodzić koło nich – nie lubiłam tego okropnie, ale tacie nic nie mówiłam.

Moi rodzice dbali o moją kondycję i gdy poszłam do szkoły to zapisali mnie na basen, który mieścił się przy ul. Moniuszki (obecny budynek IMKI). Chodziłam tam sama, bo to niedaleko domu. Wtedy miałam warkocze, a suszarek nie było. Zawsze po pływaniu, mimo noszenia czepka, miałam mokre włosy i jak zimą przychodziłam do domu to moje warkoczyki były dwoma soplami lodu. Siadałam przy piecu i tak suszyłam włosy. Jak je suszyłam kiedy już nie paliło się w piecu – nie pamiętam, pewnie ręcznikiem.

Mam młodszą o 7 lat siostrę. Moja siostra chodziła do tego samego przedszkola na ul. Małachowskiego – tego samego do którego ja chodziłam. To było dość daleko od naszego domu. Zazwyczaj siostrę odbierał z przedszkola mój tata, ale zdarzało się, że wysyłał mnie. Miałam wtedy 12 – 13 lat. Byłam bardzo dumna, że jestem na tyle dorosła aby jechać sama tramwajem (nr 9 po ul. Przejazd) aż do przejazdu kolejowego na ul. Kopcińskiego ( wówczas jednopoziomowego), a potem szłam przez park. Zabierałam siostrę i wracałyśmy tą samą drogą. Dzisiaj to nie do pomyślenia!

Mam jeszcze jedno miłe wspomnienie. Moja mama nie lubiła gotować więc w niedzielę chodziliśmy na obiady do restauracji Halka przy ul. Moniuszki. Tam braliśmy zawsze bulion z pasztecikiem i smażoną wątróbkę z kartoflami – taki był rytuał.

Łódź lat 50-tych była szara i zadymiona, ale ja nie zwracałam wtedy na to uwagi – dla mnie jako dziecka to było normalne. Dopiero w latach 70-tych Łódź zaczęła się zmieniać i to na szczęście trwa do dziś.

Basia 1949

Podobne wpisy

  • Daleka droga

    Moja rodzina ze strony matki wywodzi się z Alzacji. Prapradziad von Falkenberg mieszkał w zameczku. Z Armią Napoleona trafił pod Moskwę. Został ranny i schronił się w dworku szlacheckim Nagiełłów na Litwie. Ożenił się z właścicielką tamtych dóbr. Rodzina żony przystąpiła do Powstania Listopadowego. Majątek został skonfiskowany. Musieli uciekać. Zabrali najpotrzebniejsze rzeczy i przyjechali do…

  • Okulary

    Moi rodzice byli mieszkańcami Łodzi od pokoleń. Prawdopodobnie ich przodkowie przyjechali z okolić Rawy Mazowieckiej. Dziadek był przed wojną tramwajarzem , więc był ,,kimś” i dużo zarabiał. Ojciec podczas wojny był w wojsku. Po wojnie znalazł się na Warmii, tam poznał matkę. W roku 1958 przyjechali do Łodzi. Mama pracowała na tramwajach a ojciec miał…

  • Tajemniczy mieszkańcy kamienicy.

    Kamienica w centrum miasta, trzy piętra, dwie klatki, piwnice, strych. Ważne socjalne budynki obok na podwórku, ubikacja zamykana na klucz z pięcioma kabinami, pralnia,komórki. Część podwórka zabierał ogród uprawiany przez sześć sąsiadek. Dla nas dzieci najważniejsza były piaskownica, studnia z ruchomą pompą zakończoną kulą i trzepak. Ozdobą całości były potężne drzewa: topola, jesion, akacja. To…

  • Chojny

    Rozpoczęłam pracę w 1973 roku, już na piątym roku studiów. Najpierw w świetlicy, a potem uczyłam języka polskiego. Najmilej wspominam pracę w małej szkole na Chojnach. Były po dwie klasy, na każdym poziomie i do 22 uczniów w klasie. Warunki do nauki idealne. Rodziny były zamożne. Większość rodzin mieszkała w domkach jednorodzinnych, a niewielka część…

  • Ze wsi do miasta

    Moi dziadkowie przyjechali ze wsi Małyń. Kupili w Łodzi duże mieszkanie. Pieniądze mieli ze sprzedaży majątku po swoich rodzicach. Były to lata 1930. Dziadek prowadził sklepik spożywczy, babcia nie pracowała, ale prowadziła dom, szyła nam ubrania, pracowała chałupniczo. Mieszkanie miało ponad 100 metrów, znajdowało się w pięknej kamienicy przy ul. Tuwima. Urodziła się trójka dzieci….

  • Drzewo Babińskiej

    Pierwsze kilkanaście lat mojego życia spędziłam w okolicy Kolei Obwodowej w Łodzi. W początkach lat sześćdziesiątych było to spokojne przedmieście, plątanina niewielkich uliczek z domkami otoczonymi ogródkami. Ulice: Romana, Ruchliwa, Eugeniusza, Łukowa i Beczkowa — te nazwy pamiętam do dziś. Czas spędzałam w przydomowym ogródku lub u kolegi rówieśnika, który mieszkał obok. Bawiliśmy się w…