Z Łodzi do Aleksandrii
Moja mama mieszkała w Łodzi przed wojną. Po śmierci rodziców, jako dziecko, w wieku 10-11 lat przywieziona została do miasta. Pracowała w żydowskiej rodzinie.
Mieszkała przy ulicy Gdańskiej 3, potem przy ul. Legionów aż do czasu wojny.
Po wybuchu wojny pojechała na wieś w okolice Rawy Mazowieckiej. Tam poznała mojego ojca, który też poprzednio pracował w Łodzi. W 1943 roku ojciec został wywieziony do Niemiec, do pracy. Po wyzwoleniu, od maja do sierpnia szedł pieszo do Polski.
W roku 1946 urodziłam się ja .Rodzice byli biedni, ciężko im się żyło. Podjęli decyzje o powrocie do Łodzi. Wiedzieli, że są mieszkania po Żydach i wiele miejsc pracy. Zamieszkaliśmy przy ulicy Łagodnej, za koleją obwodową. Z tego okresu pamiętam wielką powódź. Sąsiad zdążył zabrać mnie do siebie na piętro, woda zatopiła partery domów. Matka czekała z bratem na strychu, na powrót ojca z pracy. Woda opadała i samochodami wywieźli nas, nawet nie wiedzieliśmy dokąd i co nas czeka. Otrzymaliśmy lokal przy ul. Złotej. Nie było tam wody, wc, tylko światło i jedno okno.
Gdy miałem dziewięć lat, rodzice zamienili mieszkanie na większe przy ul. Gdańskiej 39. Wtedy też urodziła się siostra, którą musiałam się zajmować. Woziłam dziecko do mamy do zakładu, żeby je nakarmiła piersią. Wzbudzałam na ulicy zdumienie, że daję radę z wózkiem.
Po kilku latach poprawiliśmy sobie warunki lokalowe, ponieważ otrzymaliśmy mieszkanie trzypokojowe z kuchnią, wodą i toaletą przy ulicy 22 Lipca.Tam mieszkaliśmy już do końca.
Moim marzeniem było pójść do liceum plastycznego lub studiować architekturę. Niestety, interesowało mnie też szycie, więc wybrałam szkołę odzieżową. Robiłam sama lalki z gałganków, włóczki, ścinków, buzie malowałam szminką. Szyłam im sukienki. Nawet nie oszczędziłam sukni mojej mamy i wycięłam duży kawałek tkaniny z przodu spódnicy. Jako dziecko jeździłam na kolonię z fabryki ojca lub ze szkoły.
Po ukończeniu szkoły otrzymałam pracę w Zakładach Odzieżowych im. Obrońców Pokoju, jako brakarz i krojczy.
Pracowałam tam 6 lat do mojego wyjazdu z kraju. Były to wielkie zakłady, pracowało, 12 tysięcy ludzi. ,,Kołchoz,, – maszyny nigdy nie stawały. Atmosfera była napięta, bo pracowaliśmy na akord. Wszyscy chcieli jak najwięcej zarobić, wykonać normę. Dzwonek o godz. 5 rano rozpoczynał pracę. Musiałam przerzucić 7 tys. metrów tkaniny i ją zrolować. Było bardzo ciężko. Nauczyłam się palić papierosy, bo był to jedyny usprawiedliwiony odpoczynek i możliwość wyjścia z hali. Z konieczności paliłam, żeby choć na chwilę usiąść. Była to ciężka praca na stojąco. Pracowali tam mężczyźni i duże silne kobiety. Ja byłam drobna i było mi bardzo ciężko. Musiałam pracować – był taki obowiązek , cieszyłam się, że miałam pracę. Pracownicy rozmawiali z sobą, ale nie było tam szczerych przyjaźni, które powstają tam, gdzie nikt od nikogo nie zależy. W zakładzie był akord i wszyscy chcieli zarobić więcej, dostać premię .Byliśmy wobec siebie konkurencją. Zarobki nie były duże – 7,50 zł na godzinę. Władza kontrolowała, jeśli ktoś włóczył się po nocy, zajmował się podejrzanymi sprawami.
Wychodzenie za mąż też było obowiązkiem, samotni mężczyźni płacili podatek.
Zakład organizował wycieczki, było też koło PTTK. Jeździliśmy ciężarówkami za miasto, żeby oddychać świeżym powietrzem. W mieście było dużo dymiących kominów. Biała bluzka po spacerze była w czarne cętki. Jeździliśmy blisko Łodzi ale też do Szklarskiej Poręby, do Karpacza, w różne miejsca. Wyjazdy były tanie, bo dotował je zakład pracy. Była też stołówka pracownicza, w której kupowałam abonament na tańsze obiady.
Gdy podjęłam wieczorową naukę w technikum ekonomicznym, mój dzień był całkowicie wypełniony. Od godziny 5 rano praca, potem obiad w stołówce i szkoła do godziny 21. Powrót, przygotowanie ubrania na następny dzień, trochę nauki. Było ciężko, praca w fabryce nie była moim wyborem, chciałam lepiej żyć. Marzyłam o zmianie swego losu. Praca w fabryce nie dawała perspektyw.
W fabryce była łazienka, w której można było się wykąpać.Wiele osób z tego korzystało, ponieważ w mieszkaniach nie było łazienek i często bieżącej wody.
Przyzakładowy dom kultury proponował różne rozrywki, ale ja nie miałam czasu tam chodzić. W sobotę i niedzielę odrabiałam lekcje, uczyłam się na cały następny tydzień.
Zakład dopłacał do biletów do operetki i do teatru, więc korzystałam. Moja rodzina nie chodziła do kościoła, niedziele spędzaliśmy więc w domu. Ojciec pracował w Zakładach Transformatorów i Aparatury Trakcyjnej w Łodzi. Mama pracowała w zakładzie dla niewidomych, przygotowywała pracę dla ludzi niewidzących.
Dla rodziców szkoła była czymś nieosiągalnym, sami nie mieli żadnego wykształcenia. Mój brat nie miał chęci do nauki, a rodzice nie umieli mu pomóc. Skończył podstawówkę i pracował w budownictwie. Siostra ukończyła szkołą dla pielęgniarek i w tym zawodzie pracowała do emerytury. Rodzice nie rozumieli moich dążeń do poprawy losu.
Zakład pracy pomagał finansowo w otrzymaniu mieszkań. Wszyscy zakładali książeczki mieszkaniowe, wiele lat czekali na przydział lokalu w blokach.
Lubiłam modę, ładne sukienki, fryzury i modne buty. Wiele ubrań szyłam sama. Kupowałam tkaniny na wyprzedaży w fabryce. Koleżanki zazdrościły mi umiejętności szycia. Musiałam też pomagać w domu. Zawsze coś było do zrobienia, nie miałam wolnego czasu na spacery.
Na urlop jeździłam w góry, wykorzystując fundusz wczasów pracowniczych z zakładu.
Wstąpiłam do ZMS, bo miałam większą możliwość wyjazdu na wycieczki.
Pamiętam, że roku 1956 Rosjanie krwawo stłumili powstanie na Węgrzech. Dyskutowano wtedy o możliwej wojnie. Dzieci bawiły się, strzelając z patyków. W domu nie rozmawialiśmy o sprawach politycznych, jedynie wujek z ojcem, kiedy się spotkali, wypili kilka kieliszków wódki, to dyskutowali o wojnie i polityce.
Mówili, że dawno nie było wojny i wyrażali nadzieję, abyśmy nie musieli doczekać trudnych czasów. Mówili, że gdyby wyzwolili nas Amerykanie, to mielibyśmy samochody. Mówiłam im, że bez pieniędzy nikt nikomu nic nie daje.
Raz musiałam iść na pochód 1- majowy ubrana w strój ludowy. Przykryłam go płaszczem, ale pochód rozwiązano i wróciłam do domu. Dzieci lubiły oglądać pochód, bo był kolorowy, nie taki jak szara codzienność.
Ważnym wydarzeniem był zakup motocykla, na którym usiłował jeździć ojciec. Niestety był to stary angielski egzemplarz, który ciągle się psuł i nie było do niego części. Potem kupił amerykańskiego forda. Nie było do niego części, więc stał na podwórku, a dzieci go malowały gliną na brązowo. Następnym zakupem był skuter. Brat kupił sobie motocykl marki Junak. Obaj byli bardzo szczęśliwi. Ja miałam prawo jazdy i swoją Jawę.
Zawsze dążyłam, żeby coś mieć, żyć lepiej. Kupiłam działkę pracowniczą, wykupiłam mieszkanie na własność. Poznałam Egipcjanina i wyjechałam z nim do Aleksandrii. Mąż odbywał w Łodzi praktyki zawodowe. W Egipcie wzbudzałam podziw, bo jestem blondynką, o jasnej skórze i jeszcze do tego umiałam szyć, co przynosiło pieniądze. Miałam swoją pracownię i wiele klientek. Zazdrościli mężowi takiej żony.
Później zdecydowaliśmy się wrócić do Polski. Żyjemy bardzo szczęśliwie już 53 lata. Urodziłam syna i odkładałam na działkę, żeby jak dorośnie coś miał. Syn ma wyższe wykształcenie, prowadzi działalność gospodarczą i pracuje zawodowo. Wybudował dom, ma dwoje dzieci.
Irena 1946