Artystyczna Łódź

Do miasta Łodzi płyną łodzie z ludźmi i ich marzeniami, nadziejami, pełni zapału twórczego, myśli o sukcesie, wzbogaceniu się, chęci ubarwienia miasta nowym kolorytem – miasta wędrówki „za chlebem”.

Jednymi z nich byli moi rodzice. Przybyli z Bydgoszczy w 1952 roku. Tata podjął pracę w biurze. Mama udała się na egzamin do teatru, łódzkiej „Operetki”, która w tym czasie poszukiwała tancerzy. Taka decyzja podyktowana była miłością do tańca. Przygoda z tańcem rozpoczęła się już w Bydgoszczy. Mama utworzyła amatorski zespół taneczny w liceum ekonomicznym, do którego uczęszczała. Jednocześnie uczyła się w konserwatorium muzycznym gry na fortepianie. Prowadząc zespół taneczny, była jego choreografem, akompaniatorem i tancerką. Zespół występował z powodzeniem na licznych uroczystościach, zarówno w szkole jak i poza szkołą. Zdała egzamin do „Operetki”, obecnie Teatru Muzycznego . W teatrze mama pracowała do emerytury. Babcia moja była przeszczęśliwa, że córka została artystką. Interesowała się sztuką, a zwłaszcza tańcem, co powodowało rozbudzanie zainteresowań tą dziedziną u następnych pokoleń. Wszyscy chcieliśmy być blisko teatru. W Łodzi powstawały liczne obiekty kultury, sztuki, nauki i sportu, w których znajdowali pracę wszyscy przybysze do miasta Łodzi.

Teraz „Ja”. Byłam wychowywana przez dziadka i babcię, więc podzieliłam los mamy. W wieku 4 lat zanurzyłam się w arkana trudnej sztuki tańca w Klubie Energetyka w Bydgoszczy. Energetyka bydgoska miała pod swoją pieczą dziecięcy zespół taneczny oraz zespół tańca ludowego „Kujawy”. W tym miejscu poznałam salę baletową i „smak sceny”. W wieku 7 lat na stałe zamieszkałam w Łodzi.

Rozpoczęłam naukę w Szkole Podstawowej nr 10 im. Wł. Broniewskiego, tu też nie ominęła mnie scena. Mama oprócz teatru pracowała w szkołach, prowadząc zespoły taneczne. Zajęcia odbywały się po lekcjach, ciesząc się ogromnym powodzeniem. W tamtym czasie dzieci i młodzież garnęła się do nauki w różnych dziedzinach artystycznych. Nagrodą za trud ponoszony na próbach były występy na akademiach szkolnych, uroczystościach poza szkołą w łódzkich parkach, konkursach tanecznych lokalnie i poza Łodzią. Zespoły mamy „miały branie”, zdobywały liczne nagrody w konkursach tanecznych. Dyrektorzy szkół zadowoleni, rodzice oglądający swoje pociechy na scenie dumni, a w zakamarkach dusz cicha nadzieja na szkołę baletową w Łodzi (oczywiście nie wszyscy).

I tu moja tajemnica – nie byłam entuzjastycznie nastawiona do tańca, po prostu „byłam na nie”. Mój upór został można powiedzieć w niepedagogiczny sposób przełamany. Podziałało, a taniec stał się moją pasją, która trwa do dziś. Znów stanęłam na scenie, tym razem w szkole. Trafiłam w „dziesiątkę” – uczyłam się pod bacznym okiem mamy. Babcia też była zadowolona, że wnuczka tańczy.

Miasto ogarnęło mnie innymi barwami i dźwiękami. Z leśnych połaci zieleni, ciszy, plusku fal rzeki Brdy i Wisły przytłoczył mnie moloch fabryk włókienniczych, kolor czerwieni cegieł, za których wydobywał się rytmiczny huk pracujących maszyn. Obok strzeliste kominy z wydobywającymi się z nich czarnymi smugami dymu przesłaniającymi szarością błękitne niebo i promienie słoneczne.

W cieniu fabrycznej architektury powstawały inne budowle nadające niepowtarzalny, unikalny klimat miastu. Pałace fabrykantów konkurujące ze sobą w swojej okazałości, niepowtarzalności, dzielnice mieszkalne dla robotników fabryk, z pełną zabudową socjalną, taką jak: szkoły, szpitale, żłobki, przedszkola, sklepy, banki, obiekty sakralne. Spomiędzy fabryk wyłaniały się: teatry, kina, filharmonia, wytwórnia filmów fabularnych, wytwórnia filmów dokumentalnych, oświatowych oraz „Semafor” wyższe szkoły: uniwersytety i politechnika, wyższe uczelnie artystyczne oraz znana na całym świecie „łódzka filmówka”. Miejsce takie musiało przyciągać zdolną, żądną sławy młodzież. Łódź bogaciła się w myśl twórczą i sprawczą, budując, upiększając kolorami w rytmie maszyn tkackich siłę i niepowtarzalny klimat dwóch przeciwstawnych światów.

Przy fabrykach włókienniczych tworzyły się amatorskie zespoły tańca ludowego. W 1947 roku przy Zakładach Włókienniczych im. Harnama, powstał amatorski zespół tańca ludowego, w którym pierwszymi tancerzami byli pracownicy zakładu. Zespół rozwijał swoje skrzydła, pozyskując zdolne dzieci i młodzież. „Harnam”, to zespół pokoleniowy, dbający o swoich podopiecznych, we wszystkich aspektach ich życia. Zespół zdobywał laury na całym świecie, krzewiąc polską kulturę. Pierwsi tancerze tego zespołu stworzyli zawodowy zespół tańca ludowego „Mazowsze” w Warszawie. „Mazowsze” popłynęło w świat, również propagując piękno kraju nad Wisłą. „Harnam” nieprzerwanie zasilał szeregi zespołu „Mazowsze” dobrze wyszkolonymi tancerzami.

Czas na Pałac Młodzieży i przyległy do niego Teatr Rozmaitości przy ulicy Moniuszki 4a. Miejsce stwarzało ogromne możliwości kształcenia dzieci i młodzieży w różnych kierunkach sztuki i sportu. Tu rodziły się przyszłe sławy scen polskich i sportu. Było tu prawie wszystko: basen, sale gimnastyczne do nauki walk wschodu, szermierki, koszykówki, siatkówki, gimnastyki artystycznej. Pracownie artystyczne: malarstwa, ceramiki, rzeźby, modelarstwa, fotografii, gry na instrumentach, nauki śpiewu. Powstawały też zespoły muzyczne i chóralne. Była biblioteka, czytelnia, nauka języków obcych, pracownia krawiecka szyjąca kostiumy na występy dla wszystkich członków zespołów pałacu. Działał tu harcerski zespół śpiewający i tańczący „Krajki”, który swoimi występami oczarowywał publiczność. Do zespołu tego uczęszczała moja córka, pobierając pierwsze lekcje śpiewu i tańca.

Najważniejsza była sala baletowa. Wiele się tam działo: taniec klasyczny, ludowy i nowoczesny. Uwagę skupiał taniec nowoczesny, gdyż były to jego początki. Odbywała się też nauka tańców świata i innych form wyrazu artystycznego. Takie kierunki tańca zapoczątkowała i realizowała moja mama. Sala baletowa była oblegana – istny tłok. Ja zostałam asystentką i dalej tańczyłam pod okiem mamy. Taki był los dziecka tancerki i choreografa.

Uczniowie Pałacu Młodzieży, co tydzień przedstawiali swoje nowe umiejętności na deskach Teatru Rozmaitości. Widownia zapełniała się po brzegi. Na deskach tego teatru występowały sławy polskiej sceny i estrady muzycznej, między innymi: Cz. Niemen,W. Młynarski, I. Dziedzic, J. Połomski, Czerwone Gitary, Skaldowie, Trubadurzy, No To Co, Andrzej i Eliza, grecki Zespół „Helen” i tak można wymieniać jeszcze długo. Tym sposobem za kulisami poznałam wiele sław i ciekawych osobowości, ponieważ najpierw występowaliśmy „My”-Pałac Młodzieży, a po nas na scenę wchodziły sławy świata artystycznego. Na tej samej ulicy, w pobliżu znajdowała się słynna kawiarenka „Honoratka”, w której spotykała się cała śmietanka artystyczna na plotki, relaks i oderwanie się od pracy twórczej. Ja wstępowałam do kawiarenki na serwowany w niej pyszny jabłecznik i przy okazji nastawiałam „ucha”, wyłapując ciekawostki i plotki artystycznego środowiska.

Teraz ulica Piotrkowska 77 – miejsce spotkań studentów. Działał i tworzył, w tym miejscu studencki Teatr 77. Odbywały się liczne spotkania towarzyskie, taneczne, po prostu dobra zabawa odrywająca od dnia codziennego i trudów nauki. Obok Dworca Fabrycznego powstał Łódzki Dom Kultury, działający w podobnej strukturze jak Pałac Młodzieży tylko dla dorosłych. ŁDK miał dodatkowo kino. Bogate miasto w potencjał intelektualny, tworzący, specyficzny i niepowtarzalny klimat pośród magii fabrycznych murów. Świat robotników i artystów.

Pomiędzy światami „Ja”. Moja karuzela życia – „z dołu” w „górę” , istny zawrót głowy. Początek – teatr, dokładniej Operetka Łódzka. Budynek z ogromnym zapleczem technicznym, sceną, garderobami, salą baletową. Pośród takiego kolorytu dziecko artystki biegające i bawiące się w takich przestrzeniach. Tajemniczość miejsca rozwijała moją wyobraźnię – nie zawsze w dobrym kierunku. Było fajnie – dużo ciotek i wujków. Ukrywałam się pomiędzy kostiumami wiszącymi na dwupoziomowych wieszakach i wsłuchiwałam się w prowadzone rozmowy. Wybrałam zaplecze techniczne, gdzie buszowałam pośród dekoracji scenicznych, jak zamki, mosty, ogrody, meble i tym podobne rekwizyty. Moje pole działania zostało brutalne ograniczone, by w końcu wylądować na próbach w sali baletowej, bez swobody ruchu. Popadłam w niewolę spojrzeń mamy i choreografów. Miało to dobre strony. Pierwsze profesjonalne nauki techniki, ciężkiej pracy przy drążku ćwiczebnym i form tanecznych, oczywiście jako obserwator. Oprócz doznań artystycznych doświadczałam doznań kulinarnych przede wszystkim od ciotek, czyli ciasteczka, wypieki, sałatki i inne smakołyki -,,raj,,. W przerwach od prób chodziliśmy do pobliskiego baru mlecznego na obiadki a wieczorami przedstawienia, na których bywałam bardzo często.

Drugi mój biegun to nauka w zawodowej szkole elektrycznej, następnie w technikum elektrycznym. W szkole tej też tańczyłam a mama prowadziła zespół taneczny. Mury fabryczne i praca w zawodzie, poznawałam inną stronę życia o mniejszej palecie barw. Zmiana pracy i wkroczenie w świat nauki, nowe wyzwania, ciekawe odcienie kolorów. W Instytucie przepracowałam do emerytury. Do emerytury ustabilizowałam też moją pasję do tańca ludowego, podyktowaną miłością do folkloru, ukazującego piękno mojego kraju, w Zespole Tańca Ludowego „Harnam” im.J.Chryniewieckiej.

Gdzie podział się tamten świat? Ciągły ruch miasta dniem i nocą. Łódź spleciona z pąków bawełny, w przędzę o nierozerwalnych niciach bieli, farbowanych kolorami dwóch światów. Skruszały i popadły w ruinę mury fabryczne, ustał rytmiczny stukot maszyn włókienniczych, głos syren fabrycznych i włókniarek spiesznie idących do swoich krosien. Nastała cisza i pustka. Serce ściska smutek. Taki krajobraz minął bezpowrotnie. Taka Łódź zatonęła. Jak to możliwe?

Świat sztuki jednak uratował się. Artyści wypłynęli i dalej tworzą. Ubarwiają już innymi kolorami, wkraczając z nowoczesną myślą w arkana życia miasta z „Ziemi obiecanej”.

Z nadzieją znów świeci słońce.

Ewa 1952





Podobne wpisy

  • Morskie Oko

    Moja mama urodziła się w Łodzi, a ojciec pod Warszawą. Ojciec pracował jako cukiernik w zakładach Optima. Zrobił papiery mistrzowskie. Matka nie miała wykształcenia więc, była szwaczką. Zaraz po wojnie rodzice z rodzicami mamy mieszkali na Bałutach. Miałem młodszą o cztery lata siostrę. Latem w niedzielę spędzaliśmy czas w Łagiewnikach- kompleksie wypoczynkowym dla łodzian. Bardzo…

  • Ze Lwowa

    Przyjechałem do Łodzi w roku 1947 jako jedenastoletni  chłopiec. Jechaliśmy ze Lwowa w nieogrzewanych wagonach, w  piętnastostopniowym mrozie. Brat miał tylko pół roku.  Pozwolono nam wysiąść z pociągu w Jarosławiu, gdzie  przeczekaliśmy zimę. Na wiosnę dotarliśmy do Łodzi.  Otrzymaliśmy od władz miasta rozpadające się zabudowania  bez podłóg. Nie dało się tam mieszkać. Interweniowaliśmy.  Otrzymaliśmy nowy…

  • Okulary

    Moi rodzice byli mieszkańcami Łodzi od pokoleń. Prawdopodobnie ich przodkowie przyjechali z okolić Rawy Mazowieckiej. Dziadek był przed wojną tramwajarzem , więc był ,,kimś” i dużo zarabiał. Ojciec podczas wojny był w wojsku. Po wojnie znalazł się na Warmii, tam poznał matkę. W roku 1958 przyjechali do Łodzi. Mama pracowała na tramwajach a ojciec miał…

  • W drewniaku

    W drewniaku Słysząc: „moje łódzkie podwórko”, natychmiast w mojej wyobraźni pojawia się projekcja wspomnień. I bardzo doceniam siłę retrospekcji. Jestem zaledwie kilkuletnią dziewczynką, mieszkającą w piętrowym „drewniaku” na ówczesnych obrzeżach miasta. Choć nie pamiętam dokładnie samego budynku, wiem, że wchodziło się do niego po dwóch lub trzech stopniach schodów od strony południowej. Przywoływany przeze mnie…