Moje łódzkie podwórko.

Nasze podwórko było jedyne na całej ulicy i wyjątkowe pod każdym względem. Przede wszystkim dlatego, że było bardzo duże, wyłożone płytami chodnikowymi, posiadało okazałą piaskownicę pod topolą i ławeczkę pod krzakami bzów. Był też okazały ogródek kwiatowy, ale niestety dla nas dzieci niedostępny z powodu obaw, że zamienimy go w klepisko. Może to i prawda, ale zamknięta furtka i siatka budziły w nas niechęć i ochotę do drobnych złośliwości skierowanych przeciwko tym lokatorom, którzy niepodzielnie władali kawałkiem niezabetonowanej ziemi. Oczywiście na podwórku był też trzepak – miejsce pokazów gimnastycznych i spotkań towarzyskich.

My, młodsi okupowaliśmy oczywiście piaskownicę, w której powstawały ogromne zamki i inne przedziwne budowle tworzone przez wiele godzin z pasją i niebywałą fantazją. Dziś dziwię się swoim wnuczkom, że nie potrafią cieszyć się tą zabawą tak jak kiedyś my. No cóż, inne czasy, choć mam ciągle przed oczyma bajkowe ogrody wokół zamków, głębokie fosy wyłożone szkiełkami, aby woda zbyt szybko nie wsiąkała w piasek. Ratowaliśmy księżniczki zamknięte w wieżach, odpieraliśmy ataki wrogów, toczyliśmy bitwy.

Czas spędzany na naszym podwórku urozmaicaliśmy zabawą w pomidora, klasy, państwa – miasta, króla Lula a także obowiązkową grą w piłkę na kilkanaście różnych sposobów, wzbudzając co jakiś czas niezadowolenie lokatorów z parteru, którzy mieli już serdecznie dosyć odbijania piłki o ściany kamienicy .

Kolejną sztandarową zabawą były wyścigi kapsli. Na naszym podwórku, z powodu jego imponujących rozmiarów, można było narysować kredą ogromny tor z dwoma stadionami. Narysowaniem toru zajmował się wyznaczony podwórkowicz , który poczytywał sobie to zadanie za zaszczyt i wykonywał je z pietyzmem, przez dłuższy czas, aby zasłużyć na nasze uznanie. Gdy wszystko było gotowe, przystępowaliśmy do wyścigu. Graliśmy niezmordowanie przez wiele godzin, niekiedy zdzierając do krwi paznokcie.

Co ciekawe wszystkie dzieci niezależnie od płci bawiły się razem. Nie było zabaw dla chłopców czy dla dziewczyn. Ciągle mam przed oczyma chłopców grających w gumę czy skaczących na skakance w oczekiwaniu na uznanie dziewczyn, a także dziewczęta popisujące się ręcznymi akrobacjami ze scyzorykiem, który zawsze musiał być pod ręką. Dziewczyny na równi z chłopakami śmigały po dachach kilkunastu drewnianych komórek stanowiących z dwóch stron ogrodzenie naszego podwórka. Takie eskapady były niebezpieczne, ale dawały możliwość zajrzenia na sąsiednie podwórka i podglądania ich mieszkańców, choć nigdy nie prowadziły do zawierania znajomości. Obowiązywała zasada: nasze podwórko – nasza twierdza. Nie odwiedzaliśmy się z innymi i nie bawiliśmy. Wręcz nie lubiliśmy, gdy na naszym podwórku zjawiał się intruz. Szczególnie dotyczyło to dorosłych, którzy często zapędzali się do naszej wspólnej podwórkowej ubikacji ( niestety publicznych toalet nie było, za to u nas obok pralni, w rogu podwórka była toaleta do użytku wszystkich mieszkańców). Denerwował nas ,,obcy,, który ośmielał się korzystać z naszej toalety , więc często ukryci czekaliśmy w oknie klatki schodowej, aż będzie wracał i pluliśmy na niego z góry. Uciekaliśmy czym prędzej do swoich mieszkań, licząc, że nie będzie miał ochoty nas gonić. Niestety raz się zagapiłam i ledwie zdążyłam zamknąć drzwi przed oburzonym intruzem. Oczywiście gniew niczego nieświadomych rodziców był równie dotkliwy jak kara.

A teraz słowo o nas – ,,siedmiu wspaniałych,, Było nas siedmioro w podobnym wieku. Starszych nie zaliczam do naszego grona, bo oni mieli już swoje ,,dorosłe,, sprawy , a ich kontakty z nami ograniczały się do pobłażliwych komentarzy w czasie rytualnych spacerów dookoła podwórka. My stanowiliśmy prawdziwą wspólnotę, nawoływaliśmy się sygnałami, stojąc na dole ( kamienica była bardzo wysoka, trzypiętrowa). Co ciekawe nigdy nie odwiedzaliśmy się w domach, czas spędzaliśmy na podwórku. Przez wiele lat byłam tylko raz u koleżanki z trzeciego piętra i to całkiem przypadkowo, ponieważ jej rodzina mieszkała na strychu, obok suszarni, gdzie wieszałam z babcią pranie. Nigdy nie ciekawiło nas jak wyglądają mieszkania kolegów i w ogóle sąsiadów. Czasami warunki mieszkaniowe , szczególnie na strychach, były tragiczne. Moja koleżanka z bratem i rodzicami spali na siennikach wsuniętych pod ścianę poddasza, a stołu nie było już gdzie postawić. Maleńkie okienka z parapetem na wysokości podbrzusza. Do tego zlew z zimną wodą w czymś, co miało byś korytarzem. Trzecie piętro, poddasze, wspólna ubikacja na podwórku – kto dziś chciałby tak mieszkać?

Nas – dzieci – nie interesował niczyj status materialny ani społeczny, sąsiedzi rozmawiali na korytarzach albo na podwórku. Być może wynikało to z tego, że nasze mieszkania były maleńkie, jednopokojowe, więc przyjmowanie kogokolwiek byłoby problemem. Rodzice z okien kontaktowali się z nami, wzywali na posiłki, a czasem wynosili pajdy chleba ze śmietaną i cukrem na podwórko. Jedno było niezmienne. W czasie roku szkolnego musieliśmy ograniczyć czas na zabawę, ponieważ najważniejsza była szkoła czyli odrabianie lekcji.

Większość rodzin w naszej kamienicy to biedne rodziny robotnicze, ale wykształcenie dzieci było dla nich święte. Nie mówię tu o studiach ( niektórych ograniczały predyspozycje umysłowe), ale nasi rodzice dbali, abyśmy ukończyli szkoły czy to zawodowe, czy wyższe. Na nauczyciela nie wolno nam było powiedzieć złego słowa, pojęcie wagarów nie istniało, a nasze matki po powrocie z drugiej zmiany w fabrykach miały siłę, aby sprawdzić nasze zeszyty. Spaliśmy już, ale czuliśmy niepewność, czy wszystko w naszych zeszytach jest dobrze. Oczywiście zdarzały się rodziny patologiczne, ale i w nich matki pilnowały, aby dzieci odrabiały lekcje. Gdy z okna słychać było pytanie: ,, czy lekcje odrobione?,, , każdy pędził do swojej ,,dziupli,,.

Różnie potoczyły się nasze losy, nie wszyscy zdobyli wyższe wykształcenie, ale zawodowe na pewno. Ja i siostra zostałyśmy nauczycielkami, koleżanki lekarkami, ale nie znam nikogo, kto nie zdobyłby zawodu. Ukształtowała nas także nasza specyficzna wspólnota podwórkowa, w której nie było pogardy dla drugiego człowieka, odrzucenia z powodu słabszej kondycji umysłowej czy taty kieszonkowca. Wszyscy byliśmy równi , a w domach niezmiennie słyszeliśmy: ,,ucz się. żebyś nie musiała wstawać o czwartej rano do pracy,,.

NIUŃKA 1958

Prywatny zakład krawiecki przy ulicy Sienkiewicza

Moje łódzkie podwórko.

Nasze podwórko było jedyne na całej ulicy i wyjątkowe pod każdym względem. Przede wszystkim dlatego, że było bardzo duże, wyłożone płytami chodnikowymi, posiadało okazałą piaskownicę pod topolą i ławeczkę pod krzakami bzów. Był też okazały ogródek kwiatowy, ale niestety dla nas dzieci niedostępny z powodu obaw, że zamienimy go w klepisko. Może to i prawda, ale zamknięta furtka i siatka budziły w nas niechęć i ochotę do drobnych złośliwości skierowanych przeciwko tym lokatorom, którzy niepodzielnie władali kawałkiem niezabetonowanej ziemi. Oczywiście na podwórku był też trzepak – miejsce pokazów gimnastycznych i spotkań towarzyskich.

My, młodsi okupowaliśmy oczywiście piaskownicę, w której powstawały ogromne zamki i inne przedziwne budowle tworzone przez wiele godzin z pasją i niebywałą fantazją. Dziś dziwię się swoim wnuczkom, że nie potrafią cieszyć się tą zabawą tak jak kiedyś my. No cóż, inne czasy, choć mam ciągle przed oczyma bajkowe ogrody wokół zamków, głębokie fosy wyłożone szkiełkami, aby woda zbyt szybko nie wsiąkała w piasek. Ratowaliśmy księżniczki zamknięte w wieżach, odpieraliśmy ataki wrogów, toczyliśmy bitwy.

Czas spędzany na naszym podwórku urozmaicaliśmy zabawą w pomidora, klasy, państwa – miasta, króla Lula a także obowiązkową grą w piłkę na kilkanaście różnych sposobów, wzbudzając co jakiś czas niezadowolenie lokatorów z parteru, którzy mieli już serdecznie dosyć odbijania piłki o ściany kamienicy .

Kolejną sztandarową zabawą były wyścigi kapsli. Na naszym podwórku, z powodu jego imponujących rozmiarów, można było narysować kredą ogromny tor z dwoma stadionami. Narysowaniem toru zajmował się wyznaczony podwórkowicz , który poczytywał sobie to zadanie za zaszczyt i wykonywał je z pietyzmem, przez dłuższy czas, aby zasłużyć na nasze uznanie. Gdy wszystko było gotowe, przystępowaliśmy do wyścigu. Graliśmy niezmordowanie przez wiele godzin, niekiedy zdzierając do krwi paznokcie.

Co ciekawe wszystkie dzieci niezależnie od płci bawiły się razem. Nie było zabaw dla chłopców czy dla dziewczyn. Ciągle mam przed oczyma chłopców grających w gumę czy skaczących na skakance w oczekiwaniu na uznanie dziewczyn, a także dziewczęta popisujące się ręcznymi akrobacjami ze scyzorykiem, który zawsze musiał być pod ręką. Dziewczyny na równi z chłopakami śmigały po dachach kilkunastu drewnianych komórek stanowiących z dwóch stron ogrodzenie naszego podwórka. Takie eskapady były niebezpieczne, ale dawały możliwość zajrzenia na sąsiednie podwórka i podglądania ich mieszkańców, choć nigdy nie prowadziły do zawierania znajomości. Obowiązywała zasada: nasze podwórko – nasza twierdza. Nie odwiedzaliśmy się z innymi i nie bawiliśmy. Wręcz nie lubiliśmy, gdy na naszym podwórku zjawiał się intruz. Szczególnie dotyczyło to dorosłych, którzy często zapędzali się do naszej wspólnej podwórkowej ubikacji ( niestety publicznych toalet nie było, za to u nas obok pralni, w rogu podwórka była toaleta do użytku wszystkich mieszkańców). Denerwował nas ,,obcy,, który ośmielał się korzystać z naszej toalety , więc często ukryci czekaliśmy w oknie klatki schodowej, aż będzie wracał i pluliśmy na niego z góry. Uciekaliśmy czym prędzej do swoich mieszkań, licząc, że nie będzie miał ochoty nas gonić. Niestety raz się zagapiłam i ledwie zdążyłam zamknąć drzwi przed oburzonym intruzem. Oczywiście gniew niczego nieświadomych rodziców był równie dotkliwy jak kara.

A teraz słowo o nas – ,,siedmiu wspaniałych,, Było nas siedmioro w podobnym wieku. Starszych nie zaliczam do naszego grona, bo oni mieli już swoje ,,dorosłe,, sprawy , a ich kontakty z nami ograniczały się do pobłażliwych komentarzy w czasie rytualnych spacerów dookoła podwórka. My stanowiliśmy prawdziwą wspólnotę, nawoływaliśmy się sygnałami, stojąc na dole ( kamienica była bardzo wysoka, trzypiętrowa). Co ciekawe nigdy nie odwiedzaliśmy się w domach, czas spędzaliśmy na podwórku. Przez wiele lat byłam tylko raz u koleżanki z trzeciego piętra i to całkiem przypadkowo, ponieważ jej rodzina mieszkała na strychu, obok suszarni, gdzie wieszałam z babcią pranie. Nigdy nie ciekawiło nas jak wyglądają mieszkania kolegów i w ogóle sąsiadów. Czasami warunki mieszkaniowe , szczególnie na strychach, były tragiczne. Moja koleżanka z bratem i rodzicami spali na siennikach wsuniętych pod ścianę poddasza, a stołu nie było już gdzie postawić. Maleńkie okienka z parapetem na wysokości podbrzusza. Do tego zlew z zimną wodą w czymś, co miało byś korytarzem. Trzecie piętro, poddasze, wspólna ubikacja na podwórku – kto dziś chciałby tak mieszkać?

Nas – dzieci – nie interesował niczyj status materialny ani społeczny, sąsiedzi rozmawiali na korytarzach albo na podwórku. Być może wynikało to z tego, że nasze mieszkania były maleńkie, jednopokojowe, więc przyjmowanie kogokolwiek byłoby problemem. Rodzice z okien kontaktowali się z nami, wzywali na posiłki, a czasem wynosili pajdy chleba ze śmietaną i cukrem na podwórko. Jedno było niezmienne. W czasie roku szkolnego musieliśmy ograniczyć czas na zabawę, ponieważ najważniejsza była szkoła czyli odrabianie lekcji.

Większość rodzin w naszej kamienicy to biedne rodziny robotnicze, ale wykształcenie dzieci było dla nich święte. Nie mówię tu o studiach ( niektórych ograniczały predyspozycje umysłowe), ale nasi rodzice dbali, abyśmy ukończyli szkoły czy to zawodowe, czy wyższe. Na nauczyciela nie wolno nam było powiedzieć złego słowa, pojęcie wagarów nie istniało, a nasze matki po powrocie z drugiej zmiany w fabrykach miały siłę, aby sprawdzić nasze zeszyty. Spaliśmy już, ale czuliśmy niepewność, czy wszystko w naszych zeszytach jest dobrze. Oczywiście zdarzały się rodziny patologiczne, ale i w nich matki pilnowały, aby dzieci odrabiały lekcje. Gdy z okna słychać było pytanie: ,, czy lekcje odrobione?,, , każdy pędził do swojej ,,dziupli,,.

Różnie potoczyły się nasze losy, nie wszyscy zdobyli wyższe wykształcenie, ale zawodowe na pewno. Ja i siostra zostałyśmy nauczycielkami, koleżanki lekarkami, ale nie znam nikogo, kto nie zdobyłby zawodu. Ukształtowała nas także nasza specyficzna wspólnota podwórkowa, w której nie było pogardy dla drugiego człowieka, odrzucenia z powodu słabszej kondycji umysłowej czy taty kieszonkowca. Wszyscy byliśmy równi , a w domach niezmiennie słyszeliśmy: ,,ucz się. żebyś nie musiała wstawać o czwartej rano do pracy,,.

NIUŃKA 1958

Prywatny zakład krawiecki przy ulicy Sienkiewicza

Podobne wpisy

  • Z Wilna

    Moja rodzina przyjechała do Polski w 1945 roku z polskiego Wilna. Nie było  łatwo otrzymać zezwolenie na repatriację. Należało udowodnić polskie  pochodzenie i przynależność do kościoła katolickiego. Wiele osób chciało  uciekać z terenu ZSRR. Najpierw wywieziono wszystkich w okolice Piły.  Była tam niesprzyjająca atmosfera, Niemcy , szabrownicy, teren  niebezpieczny. Postanowili jechać do centralnej Polski. Osiedlili…

  • Pielęgniarstwo = pomoc

    Pielęgniarstwo = pomoc Mieszkałam z rodzicami w Łodzi, w czynszowej kamienicy. Mieszkało tam 14 rodzin. Sąsiad był kierownikiem w PKS, a żona położną. Chodziłam z nią na patronaże do domów, w których rodziły się dzieci. Kobiety rodziły w domach i bez komplikacji odbierała poród i nic złego się nie działo. Myślę, że z tego powodu…

  • Co to patriotyzm?

    Ja jestem tak jak rodzice Łodzianinem z urodzenia. Natomiast obie babcie pochodzą z Jeżowa. Ojciec mamy pochodził z Kielecczyzny z ubogiej chłopskiej chaty. Trudno to nazwać biedą, ale bogaci nie byli. Dziadek trafił do II Brygady Legionów. Przewędrował z nimi szlak bojowy, był ranny. Zaginął i rodzina odprawiła pogrzeb. W roku 1918 dziadek wrócił do…

  • Helankowe rajstopy to był hit!!

    Pończochy potem rajtuzy helankowe to kultowy rodzaj  elastycznej bielizny, który zyskał ogromną popularność w PRL-u.  dzięki wyjątkowej rozciągliwości przędzy helanca, produkowanej  z poliamidu.  Bardzo cieszyliśmy się z tego produktu, bo bawełniane były grube , w prążki , rozciągały się i przestały być modne.  Helankowe jednak uczulały i musiałam się przyzwyczaić.

  • Okrutny początek

    Jest 1940 rok. Dworzec, wywózka Polaków na roboty do Niemiec. Moja babcia wraz z mężem ładowani są do wagonów. Babcia trzyma na ręku najmłodszą córkę. Obok idą starsze ,dwie trzymające się za ręce dziewczynki. Esesman stwierdza, że troje dzieci to za dużo i średnią dziewczynkę zostawia na peronie. Niewyobrażalna rozpacz, ból, płacz. Pociąg rusza. Zdarzenie…